Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

10 marca 2022

NR 74 (Marzec 2022)

Odkrywamy świat przyrody. Projekt „Trawa”

0 227

Rozmawiając z dziećmi o otaczającej nas przyrodzie pytamy o cechy charakterystyczne danego środowiska. Zapytałam dzieci: Co zauważamy zarówno w ogrodzie, w parku, jak i w centrach miast? W odpowiedzi udzielonej przez dzieci wymienione zostały trawa, drzewa i kwiaty. Trawa jest tak powszechna w naszym otoczeniu, że mamy wrażenie, iż to po prostu ładny, miękki, zielony dywan. I to właśnie w przyrodzie jest piękne, że coś, z czym stykamy się na co dzień i co wydaje się tak oczywiste, w rzeczywistości jest niezwykłe i skrywa wiele tajemnic i obszarów do zbadania. Wybierzemy się do centrum ogrodniczego, założymy trawnik w wydzielonej części ogródka oraz w małych skrzynkach w sali, poznamy różne ciekawie wyglądające odmiany traw, odwiedzimy ogródek działkowy jednego z naszych ekspertów i skorzystamy z zaproszenia na minipiknik na trawie. Dowiemy się, kto wybrał sobie trawnik jako miejsce do zamieszkania. Trawa jest naszym obszarem badawczym w tym miesiącu i do poznania jej niektórych gatunków serdecznie zapraszam.

Etap I – rozpoczęcie projektu

Wybór tematu „Trawa”

Pomysł na projekt badawczy ma swój początek w ogrodzie przedszkolnym. Dzieci już drugi dzień obserwowały pana Piotra, który rozsiewał trawę w jednej z części ogrodu. Zapytany przez dzieci, co robi i dlaczego, wyjaśnił wszystkim, jaki jest cel jego pracy. Rozmowa miała swój ciąg dalszy w sali, a zainteresowana trawą i naszym przedszkolnym trawnikiem była cała grupa. W taki oto sposób dzieci wyraziły chęć bliższego poznania tematu „Trawa”. 

Zgodnie z zasadami realizowanych dotąd projektów o przystąpieniu do projektu „Trawa” zostali poinformowani rodzice. Dzieci przygotowały techniką collage’u zaproszenia do udziału w projekcie, które osobiście przekazywały rodzicom. 
 

Zdj. 1. Trawnik z rolki


Rozbudzenie ciekawości dzieci 

POLECAMY

Rozmowy o trawie uświadomiły dzieciom, że trawę możemy zobaczyć w bardzo wielu miejscach. Wśród wymienianych miejsc znalazły się np. podwórka obok domów, place zabaw, boiska do gry w piłkę nożną, łąki – polany w parkach, okolice rzek i jezior, ogródki działkowe, a nawet pasy zieleni w miastach. 
Rozpoczęła się eksploracja literatury o tematyce przyrodniczej zgromadzonej w przedszkolu. Poszukiwaliśmy oczywiście ilustracji przedstawiających obszary ziemi porośnięte trawą. Okazało się, że trawa ma różne kolory, może być także wysoka i bardzo dekoracyjna. Dzieci podjęły decyzję, aby nasz projekt nosił nazwę „Jaka piękna trawa”. 

Rozpoczęliśmy także przygotowywania do wycieczki do centrum ogrodniczego (oglądanie działu „trawy” – szczegółowe umówienie terminu i udostępnienie ww. działu tylko nam). Gdyby było to niemożliwe ze względów pandemicznych, próbki różnych traw zostaną dostarczone do przedszkola przez jednego z ojców – naszego eksperta. 

Wędrówka tematyczna

Podczas pobytu w ogrodzie oraz spacerów dzieci obserwowały trawniki i miejsca porośnięte trawą. Zaczęliśmy też fotografować takie miejsca. Dzieci dzieliły się wrażeniami z dokonanych obserwacji:

  • Widziałem trawy wysokie, ale między nimi były takie puste miejsca, gdzie trawa nie rosła.
  • Były też trawy niskie, krótkie i miały ciemniejszy kolor niż te wysokie.
  • A w parku to były całkiem podeptane trawy, aż taka ścieżka się zrobiła.
  • Niektóre trawy mają jasny kolor, a inne ciemny.
  • W naszym przedszkolnym ogrodzie w donicach też są trzy różne trawy i mają też różne kolory.
  • Widziałam trawę na boisku, ona jest bardzo krótka, ale bardzo gęsta, bo trawka rośnie przy trawce.
  • Tak, tata mi mówił, że ta trawa na boisku to jest taka specjalna, bo jak piłkarze po niej biegają, to ona się potem podnosi.
  • A ja widziałam, jak u naszego sąsiada w ogrodzie układali taką trawę z rolki i nawet wycinali prostokąty z trawy.
  • My mamy na tarasie taką trawę, która jest wysoka i ma kolor buraczkowy. 

Dzieci zostały poproszone o wykonanie pracy plastycznej pt. „Trawa”. Do wykonania pracy otrzymały pastele olejne. 
 

Zdj. 2. Rosa na trawie


Tworzenie siatki wiedzy „Co już wiemy?”

Nasza siatka wzbogaca się o wszystkie posiadane informacje. Dzieci prezentują swoje wiadomości w dowolnie wybrany sposób. Wiele dzieci wykonało w domu różnymi technikami prace plastyczne. 

Rodzice w ramach współdziałania w realizowanym projekcie wykonali zdjęcia najbliższej okolicy z uwzględnieniem trawników i traw ozdobnych. 
Oto przykładowe wypowiedzi dzieci:

  • Trawa jest zielona, ale może mieć też inne kolory.
  • Trawa może być potrzebna ludziom i zwierzętom.
  • W trawie możemy zobaczyć owady.
  • Sucha trawa się pali i może powstać pożar.
  • Trawa jest ozdobą ogrodu.
  • Na trawie można leżeć i siedzieć.
  • Trawa może być prawdziwa i sztuczna.
  • Jest specjalna trawa na boiska sportowe. 
  • Trawa rośnie też na piasku nad morzem. 
  • Trawę lubią krowy, konie, owce i inne zwierzęta.

Tworzenie siatki pytań 
„Czego chcemy się dowiedzieć?”


W siatce znajdują się pytania, na które odpowiedzi będziemy poszukiwać w trakcie realizacji projektu. 
Oto przykładowe pytania zadawane przez dzieci:

  • Co to jest trawa?
  • Czy trawa jest potrzebna?
  • Jak robi się trawnik?
  • Jakie mogą być trawniki?
  • Dlaczego robi się trawnik z rolki?
     
Zdj. 3. Piasek i trawa na wydmach nad morzem

 

Kącik projektowy 
Wszystkie przynoszone przez dzieci materiały związane z projektem były umieszczane w kąciku projektowym. Nasz kącik otrzymał taką samą nazwę jak projekt „Jaka piękna trawa”. 

Kącik zapełniał się książkami, zdjęciami i wydrukowanymi ilustracjami oraz kolorowankami dla dzieci. Wszystkie zbiory w kąciku są pogrupowane tematycznie, co ułatwia dzieciom odkładanie w odpowiednim miejscu przynoszonych eksponatów. Atrakcyjność kącika zawsze wzmaga zainteresowanie dzieci tym miejscem i zachęca do jego wzbogacania, a tym samym aktywizuje dzieci do udziału w projekcie. 

W koszyczku mamy zawsze aktualne wizytówki z informacją o nadchodzących wydarzeniach, które dzieci przekazują rodzicom. Pozwala to na wcześniejsze przygotowanie się do wydarzenia, np. przypomnienie o terminie wydarzenia, przyniesienie odpowiednich akcesoriów lub ubrania przed wyjściem w teren. 

Etap II – realizacja projektu

Wspólne tworzenie siatki tematycznej
Siatka jest uzupełniana o wiadomości już przez dzieci posiadane oraz pytania, na które odpowiedzi będziemy poszukiwać. Będą tu również pytania do ekspertów, zadania do wykonania w terenie, ćwiczenia do wykonania w domu z rodzicami oraz zaplanowane działania badawcze. 

Nasi eksperci
Wspólnie ustalamy, gdzie i jak możemy poszukiwać odpowiedzi na postawione pytania. Dzieci podają propozycje osób, które zapytamy, czy zostałyby naszymi ekspertami w temacie „Trawa”. Jedno z dzieci zapyta dziadka uprawiającego ogródek działkowy, na którym rośnie trawnik. Tata naszego przedszkolaka posiadający centrum ogrodnicze wyraził zgodę na pełnienie roli eksperta. Jako grupa zadzwoniliśmy do zaprzyjaźnionej pani Agatki z biblioteki z propozycją przygotowania materiałów o trawie i wystąpienia w roli eksperta. Oczywiście sami też będziemy poszukiwali odpowiedzi na pytania w literaturze oraz poprzez oglądanie filmów edukacyjnych. Nasze wiadomości i doświadczenia z pewnością wzbogacą wyjścia w teren i wnikliwe obserwacje, na które planujemy zabrać lupy i lornetki. 

Wszystkie spotkania z ekspertami i działania badawcze w terenie są dokładnie zaplanowane w kalendarzu wydarzeń, ponieważ do każdego z nich musimy się odpowiednio przygotować. 

Wyprawa w teren

Jeżeli tylko będzie to możliwe (pandemia), planujemy wycieczkę do centrum ogrodniczego i zwiedzenie działu „Trawy”, który zgodnie z ustaleniami na czas pobytu zostanie udostępniony tylko naszej grupie dzieci. W kalendarzu uwzględniliśmy również wyprawę na działkę. Zostaliśmy zaproszeni na degustację kompotu jabłkowego z owoców, które urosły na znajdujących się tu jabłoniach (wcześniej ustaliliśmy to z rodzicami, potwierdziliśmy brak alergii na jabłka). 

Jeżeli tylko pogoda dopisze, będziemy mieć wyprawę poszukiwawczą i minipiknik. 

Wśród innych wypraw są wyprawy do parku oraz terenów porośniętych trawą znajdujących się w najbliższej okolicy przedszkola oraz obserwacja i wspólny wysiew nasion trawy z panem Piotrem w ogrodzie przedszkolnym. Będziemy mieć okazję do zgromadzenia dużej ilości różnorodnego materiału porównawczego. 
Cele wyprawy terenowej:

  • obserwowanie wyglądu trawy/trawników w ich naturalnym środowisku, porównywanie i wnioskowanie, 
  • przyglądanie się kolorom trawy, jej gęstości, kształtom liści,
  • obserwowanie z bliska trawy i jej mieszkańców z użyciem przyniesionych narzędzi,
  • wykonanie szkicu z natury wybranego fragmentu oglądanego miejsca (szkicowanie ołówkiem).
     
Zdj. 4. Trawnik w ogrodzie

 

Ważne: na bieżąco aktualizujemy siatkę tematyczną, umieszczając na niej zdobyte odpowiedzi na pytania, szkice, zdjęcia. Personalizujemy wszystkie prace dzieci, podkreślając ich zaangażowanie w działania projektowe, tym samym motywując je do dalszej aktywności. 

Przykładowe pytania i odpowiedzi

  • Co to jest trawa?
    Trawa to najliczniejsza i bardzo ważna grupa roślin na świecie. Wyróżnia się ok. 300 gatunków tych roślin. Trawa towarzyszy człowiekowi od bardzo dawna i spotykamy ją w naszym środowisku na każdym kroku.
  • Czy trawa jest potrzebna?
    Trawy rosną prawie wszędzie i stanowią ponad połowę powierzchni całej zieleni miejskiej. Trawniki oprócz walorów estetycznych mają także duże znaczenie zdrowotne. Nad trawnikiem jest większa ilość pary wodnej i tlenu, co jest korzystne dla człowieka, zwłaszcza w czasie upałów. Trawniki pobierają też dużo ciepła, dlatego latem są chłodniejsze niż powierzchnia chodników i dróg. Trawniki, które są odpowiednio zadbane, mają pozytywny wpływ na psychikę człowieka. 
  • Jak robi się trawnik?
    Trawnik jest najbardziej naturalnym i trwałym pokryciem gleby. Uzyskanie żywej zielonej barwy trawnika jest związane z odpowiednim przygotowaniem gleby, uprawą trawy i jej pielęgnacją. Ważny jest rodzaj trawy tworzącej trawnik – powinna ona długo utrzymywać zielony kolor, być odporna na pojawiające się trudne warunki atmosferyczne oraz być odporna na deptanie. 
  • Jakie mogą być trawniki?
    Najczęściej spotykanymi trawnikami są trawniki ogrodowe, parkowe, specjalne i zadarnienia. 

Trawniki ogrodowe – bywają nazywane dywanowymi, ponieważ są bardzo estetyczne, gładkie i mają żywozielony kolor. Trawnik taki po skoszeniu wygląda jak dywan. Do jego założenia używa się trzech lub czterech gatunków traw, bardzo ważną rolę odgrywa tu regularna jego pielęgnacja.

Trawniki parkowe – kosi się je znacznie rzadziej niż ogrodowe, a w skład takiego trawnika mogą wchodzić również gatunki nietrawiaste. Jest to taki rodzaj trawnika, którego forma mieści się między trawnikiem ogrodowym a naturalnymi łąkami.

Trawniki specjalne – do tej grupy trawników zalicza się nawierzchnie trawiaste w obiektach sportowych i są to najczęściej boiska trawiaste. Taki trawnik powinien wyglądać jak ogrodowy, a jednocześnie być bardzo odporny na deptanie. Aby powstał taki trawnik, ziemia musi być bardzo dokładnie przygotowana.
Zadarnienia – mogą mieć wartości dekoracyjne i stosuje się je tam, gdzie trudne jest utrzymanie trawnika. Jest to forma pośrednia miedzy trawnikiem a różnymi formami stosowania roślin.

Dlaczego robi się trawnik z rolki?

Zakładanie trawnika przez przenoszenie darni – oto poprawna nazwa tej metody zakładania trawników. Polega ona na przenoszeniu gleby o grubości od 4 do 6 cm, która jest przerośnięta korzeniami niskich roślin trawiastych. Metodę darniowania stosuje się na dużych powierzchniach, np. na boiskach sportowych, na terenach nowo powstałych osiedli, przy centrach handlowych, przed biurowcami. Dużą zaletą tej metody jest szybkie uzyskanie efektu estetycznego, większa odporność na czynniki środowiskowe oraz mniejsza ilość prac pielęgnacyjnych.

Działania badawcze

  1. Poszukiwanie rosy na trawie – wyjście po śniadaniu do ogrodu w celu zaobserwowania i sfotografowania rosy na trawie. Wnikliwa obserwacja zachowania się kropli rosy na trawie.
  2. „Co w trawie piszczy?” – poszukiwanie z użyciem lup mieszkańców trawnika. Próby nazywania zaobserwowanych owadów: dżdżownic, mrówek itp. 
  3. Zakładanie w przygotowanych skrzynkach trawnika z nasion oraz trawnika z darni, dokonywanie obserwacji i pielęgnacja.
  4. Wysiew do przyniesionych pojemników nasion owsa wiecznie zielonego – zapisywanie tempa wzrostu (mierzenie wysokości trawy), fotografowanie. 
  5. Obserwowanie wzrostu trawy wysianej do gruntu w pojemniku do obserwacji wzrostu roślin. Szczególne zwrócenie uwagi na rozrastanie się systemu korzeniowego trawy. Wykonywanie zdjęć co 2–3 dni i dostrzeganie różnicy w wyglądzie rośliny.
  6. Porównywanie wyglądu różnych rodzajów traw niskich oraz traw ozdobnych. Wysiewanie do gruntu nasion traw otrzymanych podczas wycieczki do centrum ogrodniczego. 
  7. Trawnik ogrodowy – możliwość kontaktu bezpośredniego z trawnikiem w naturalnym środowisku przyrodniczym (minipiknik na trawie). 

Efekty poszukiwań odpowiedzi na pytania

  • Siano – to ścięte i ususzone trawy lub rośliny rosnące na łąkach. Koszenie traw...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy