Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

8 listopada 2021

NR 70 (Listopad 2021)

Odkrywamy świat przyrody Projekt „Śnieg”

0 23

Śnieg jest zawsze przez dzieci oczekiwany i radośnie przez nie witany. Czasem pada już w listopadzie, a czasem dopiero w styczniu lub lutym. Tak naprawdę nie wiemy, kiedy natura nas zaskoczy. Korzystajmy z dziećmi z każdego śnieżnego dnia, aby nasi milusińscy mogli lepić, budować, oglądać płatki śniegu, poznać jego temperaturę i strukturę. Dajmy dzieciom możliwość zaobserwowania, kiedy można ze śniegu coś ulepić, a kiedy przesypuje się nam w dłoniach i dlaczego tak się dzieje. Jakby na zapas przygotujmy się do ewentualnego rozpoczęcia projektu „Śnieg”, a ja zapraszam wszystkich do zapoznania się z moją propozycją zajęć realizowanych metodą projektów. 

Etap I – rozpoczęcie projektu

  • Wybór tematu „Śnieg”. 

Dzieci systematycznie prowadzą kalendarz pogody i jej zmienność jest dla wszystkich oczywista. Jednak to, co zobaczyliśmy pewnego poranka, było dla całej grupy ogromnym zaskoczeniem i niespodzianką. Nocne opady śniegu sprawiły, że wszystko wokół było białe. Po sprawdzeniu prognozy pogody na najbliższe dni okazało się, że to dopiero początek opadów śniegu. Dzieci rozmawiały 
o śniegu, a nawet zaśpiewały znaną im już piosenkę o zimie. 

POLECAMY

Następnego dnia śniegu było jeszcze więcej i dzieci wciąż o nim rozmawiały. Nauczycielka zapytała, czy chciałyby zdobyć więcej informacji na temat śniegu i bliżej mu się przyjrzeć. Dzieci z radością zaakceptowały propozycję. 

Kolejnym krokiem było poinformowanie rodziców o przystąpieniu do realizacji projektu „Śnieg” oraz zaproszenie ich do aktywnego w nim udziału.

  • Rozbudzenie ciekawości dzieci. 

Nauczycielka opowiada o śladach na śniegu, które zauważyła, idąc do przedszkola. Dzieci również chętnie wypowiadają się na temat swoich spostrzeżeń i zabaw na śniegu. 

  • Wędrówka tematyczna. 

Dzieci są zapraszane do dzielenia się wiadomościami posiadanymi na temat śniegu i prezentowania ich w dowolny sposób – poprzez taniec, wiersz, piosenkę itp. 
–    Ja bawiłem się wczoraj na śniegu, aż moje rękawiczki byłe mokre i musiałem wracać do domu. 
–    Z mamą przed domem ulepiliśmy bałwana, ale on ma tylko dwie kule. Jedna to brzuch, a druga to głowa. 
–    Mój tata wyciągnął z garażu karmnik dla ptaków i razem przyczepialiśmy go do płotu. Bo jak jest śnieg, to ptaki nie mogą znaleźć pożywienia.
–    A ja z bratem robiłam ślady na śniegu w różne wzory i buty nam przemokły. 
–    Moja mama i ja oglądaliśmy śnieg z bliska, jakie on ma ciekawe wzorki. 

  • Tworzenie siatki wiedzy: „Co już wiemy?”. 

Każda informacja przekazywana przez dzieci na temat śniegu jest zapisywana przez nauczycielkę. W ten sposób zaczynamy tworzyć siatkę wiedzy. Forma przekazywanych wiadomości jest dowolna i samodzielnie wybrana przez dziecko. 
U nas były prezentacje taneczne, recytatorskie i wokalne. Mieliśmy możliwość oglądania wspaniałych zdjęć śniegu wykonanych przez jednego z rodziców na północy Norwegii. Z każdym dniem w sali pojawiały się nowe książki, plakaty i zdjęcia. 

  • Tworzenie siatki pytań: „Czego chcemy się dowiedzieć?”

W siatce zostają zapisane pytania postawione przez dzieci. Odpowiedzi na te pytania będziemy wspólnie poszukiwać w trakcie realizacji projektu. Na podstawie postawionych pytań opracowujemy kierunek działań badawczych, np. planujemy wizyty ekspertów, wyprawy w teren czy wycieczkę. 

Przykłady pytań postawionych przez dzieci:
–    Co to jest śnieg?
–    Dlaczego czasem śnieg nie chce się lepić?
–    Czy to prawda, że każdy płatek śniegu ma inny kształt?
–    Czy kubek śniegu waży tyle samo co kubek wody?
–    Co to jest śnieżna zamieć i zawieja śnieżna?

Zdj. 1. Śnieżna zima w Beskidach 
  • Kącik projektowy. 

Wszystkie przyniesione przez dzieci materiały dotyczące śniegu umieszczamy w specjalnie wyznaczonym miejscu. Będzie to kącik projektowy, w którym zostaną wyeksponowane różnego rodzaju przedmioty pozwalające na pogłębienie swoich wiadomości i udostępnienie przyniesionych materiałów innym dzieciom. Mogą się tu znaleźć książki, maskotki, zdjęcia, ilustracje itp. Jest to dobre miejsce na karteczki informacyjne dla rodziców, na których będą podane terminy planowanych wydarzeń projektowych (wyjście w teren, wizyta eksperta, wycieczka). Nadanie nazwy kącikowi podkreśli jego rangę w projekcie. 

Dzieci mają wspaniałe pomysły dotyczące nadawania nazw. Nasz kącik projektowy otrzymał nazwę „W krainie śniegu”. 

Istotną sprawą jest odpowiednie pogrupowanie przedmiotów w kąciku. Dzieci będą wiedziały, gdzie dokładnie umieścić przyniesiony przedmiot. Obserwacja kolegów wzbogacających zasoby kącika motywuje całą grupę do aktywnego uczestniczenia w projekcie.

Etap II – realizacja projektu

  • Wspólne tworzenie siatki tematycznej. 

Znajdą się tu wiadomości już przez dzieci posiadane oraz pytania, na które odpowiedzi będziemy poszukiwać w trakcie naszych działań badawczych.

  • Nasi eksperci. 

Naszymi ekspertami posiadającymi dużą wiedzę na temat śniegu będą panie z biblioteki oraz tata jednego z dzieci, który pracował na północy Norwegii i dużo wie o śniegu. Zostanie zorganizowane spotkanie z meteorologiem lub hydrologiem z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Swoją wiedzę będziemy wzbogacać, szukając informacji w literaturze, internecie oraz oglądając filmy edukacyjne tematycznie związane z projektem. Przed spotkaniem z ekspertem miejmy zawsze przygotowane pytania, a jeżeli w czasie jego wizyty pojawią się nowe zagadnienia do wyjaśnienia, zachęcajmy dzieci do samodzielnego zadawania pytań.

  • Wyprawa w teren. 

Wyruszając w teren, bierzmy pod uwagę, aby mieć materiał badawczy, czyli śnieg. W zmieniających się warunkach pogodowych będziemy wykorzystywać dni, gdy śnieg będzie. Polecam poprosić rodziców o pozostawienie w szatni odpowiedniego obuwia i rękawiczek, które dziecku nie przemokną. 

  • Szkic z natury. 

Podczas wyprawy w teren z uwagi na prawdopodobieństwo niskiej temperatury i warunki logistyczne zachęcamy dzieci do obserwacji terenu. Informujemy dzieci, że w sali będą poproszone o narysowanie tego, co zaobserwowały podczas wyprawy. Nauczycielka może wykonać zdjęcia lub film z miejsca wyprawy i zaprezentować dzieciom przed wykonaniem szkicu. 

Ważne: na bieżąco aktualizujemy siatkę tematyczną i umieszczamy na niej zdobyte odpowiedzi na pytania, szkice, zdjęcia. Personalizujemy wszystkie prace dzieci, podkreślając ich zaangażowanie w działania projektowe, tym samym motywując je do dalszej aktywności.

Zdj. 2. Pada, pada śnieg 

Przykładowe pytania i odpowiedzi

1. Co to jest śnieg? 

Aby powstał śnieg, temperatura musi się obniżyć i spaść poniżej zera. Wówczas cząsteczki pary wodnej zbliżają się do siebie i tworzą kryształki lodu (płatki śniegu). Zbiór takich płatków nazywamy śniegiem.

2. Czy to prawda, że każdy płatek śniegu ma inny kształt?

Różnorodne kształty śnieżynek pojawiają się, gdy płatek przemieszcza się przez różne strefy temperatury i wilgotności. Istnieje bardzo nikłe prawdopodobieństwo, aby dwa płatki śniegu były podobne, ze względu na to, iż w jednym płatku śniegu znajduje się 10 trylionów cząsteczek wody. Płatki rosną w różnym tempie, w zależności od zmieniającej się temperatury i wilgotności.

3. Z jakiej wysokości płatki śniegu spadają na ziemię?

Wszystko zależy od tego, jak wysoko znajduje się chmura, z której płatki śniegu mają spaść. Może to być wysokość od 500 do 5000 m. 

4. Z jaką prędkością spadają płatki śniegu?

Jest na to wiele odpowiedzi. Gwiazdki śniegowe polecą z prędkością 0,5–1 m/s, natomiast krupa śnieżna i lodowa spada z prędkością od 1 do 2,7 m/s. Należy pamiętać, że przy opadaniu śniegu decydujące znaczenie ma prędkość wiatru.
5. Co to jest zamieć śnieżna i zawieja śnieżna?

Zamieć to przenoszenie przez wiatr wyłącznie śniegu leżącego na ziemi. Opady śniegu nie muszą w tym czasie występować. Natomiast zawieja śnieżna to połączenie opadów śniegu z silnym wiatrem. 

6. Dlaczego czasem śnieg nie chce się lepić?

Przy dużym mrozie śnieg staje się suchy i sypie się nam w dłoniach jak pył. Nie nadaje się zupełnie do lepienia bałwana. Natomiast gdy śnieg jest mokry i pada przy temperaturze powietrza ok. zera lub na niewielkim plusie, wówczas jest idealnym materiałem do lepienia budowli ze śniegu.

Działania badawcze

1. Czy kubek śniegu waży tyle samo, co kubek wody?

Napełniamy cały kubek śniegiem, a do drugiego kubka wlewamy wodę. Ważymy i porównujemy wagę obu kubków. Dokonujemy także pomiaru wagi wody, która powstała z roztopionego śniegu. 

2. Jak długo śnieg topi się na dłoni?

Dzieci trzymają na dłoni niewielką ilość śniegu i obserwują jego topnienie (czas można mierzyć stoperem). Dla porównania można wykonać to samo zadanie badawcze, trzymając śnieg w dłoni ubranej w rękawiczkę. Porównujemy czas topnienia. 

3.Wyruszamy na wyprawę w teren i zabieramy przygotowane pojemniki plastikowe, uprzednio podpisane. Do pojemników będziemy nabierać śnieg w kilku miejscach: w pobliskim parku, na skwerku przy ulicy oraz w ogrodzie przedszkolnym. Pojemniki ze śniegiem ustawiamy na parapecie okiennym. Gdy śnieg się roztopi, porównujemy wygląd wody w poszczególnych pojemnikach.

Poszczególne etapy ćwiczeń dokumentujemy za pomocą zdjęć, filmu. Po wykonaniu każdego zadania, formułujemy i zapisujemy wnioski. Następnie aktualizujemy siatkę
tematyczną. 

Zdj. 3. Sypki śnieg

Efekty poszukiwań odpowiedzi na pytania

  • Meteorolodzy twierdzą, że większość opadów zaczyna się od śniegu.
  • Jeden gram śniegu zawiera przeciętnie tysiąc pojedynczych śnieżynek.
  • Zanim śnieżynki opadną na ziemię, długo krążą w chmurach. Im słabszy jest wiatr, tym większe formują się płatki śniegu.
  • W ciągu 24 godzin może spaść metrowa warstwa śniegu.
  • Śnieg skrzypi pod naszymi stopami tylko w czasie mrozu. Chodząc wówczas po śniegu, łamiemy i rozdzielamy drobne kryształki lodu.
  • Oglądanie płatków śniegu, które spadły dzieciom na rękawice, jest doskonałym ćwiczeniem relaksacyjnym.
  • Śnieg składa się z kryształków, jest zimny i nie ma smaku.
Zdj. 4. Zamieć śnieżna

Proponowane przykłady działań

  • Rozwój mowy. 

Wzbogacanie słownictwa czynnego o słowa i zwroty związane z tematem projektu, np. zamieć śnieżna, zawieja, sonar, meteorolog. 
Słuchanie wierszy, opowiadań i informacji czytanych z książek przynoszonych przez dzieci do kącika projektowego. 
Oglądanie filmów edukacyjnych. 
Zachęcanie do aktywności werbalnej: wypowiadanie się zdaniami, formułowanie i zadawanie pytań, opowiadanie o poszukiwaniach materiałów do projektu.

  • Pojęcia matematyczne. 

Określanie przez dzieci położenia szablonów śnieżynek na macie do kodowania (oś pionowa – cyfry, oś pozioma – litery), np. A-5, B-3. Dzieci odczytują współrzędne dla da...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy