Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

18 stycznia 2022

NR 72 (Styczeń 2022)

Odkrywamy świat przyrody. Projekt „Oczyszczanie wody”

0 332

Woda jest potrzebna do życia ludziom, zwierzętom oraz roślinom. Zmiany pór roku są z nią nierozerwalnie związane. Jak bardzo wszyscy potrzebujemy wody, dzieci dobrze już wiedzą. Problem zaczyna się w momencie, gdy wokół nas coraz częściej spotykamy wodę zanieczyszczoną. Taka woda nie nadaje się do picia, gotowania posiłków, a nawet do prania czy sprzątania.

Nasz projekt badawczy będzie dotyczył właśnie tematu brudnej wody, a w szczególności jej oczyszczania. I chociaż to zagadnienie naprawdę złożone, to my będziemy poszukiwać sposobów na sprawdzenie jakości wody i wnikliwe obserwacje na miarę naszych możliwości. Proponowane aktywności zapewne przypadną dzieciom do gustu, bo kto nie lubi zajęć z wykorzystaniem ziemi, piasku czy gliny. Można tu dać upust kreatywności i dowolnie modyfikować warstwy tworzonych filtrów. Życzę aktywnej działalności badawczej w grupach i sukcesów w obserwacjach małych hydrologów. 

Etap I – rozpoczęcie projektu

  • Wybór tematu „Oczyszczanie wody”. 
    W nocy padał deszcz i wiał wiatr. Wiele dzieci spostrzegło, że na kałużach unosi się żółty pył. Pojawiły się pytania: Czy ten pył zanieczyszcza tylko kałuże? Czy jest szkodliwy? Co to za pył? Następnego dnia sprawa pyłu powróciła, a dzieci były jeszcze bardziej zaangażowane w rozmowę na ten temat. 
    Żeby nie snuć błędnych domysłów, dzieci zostały zapytane, czy chcą zbadać temat zanieczyszczenia wody w kałużach i nie tylko. Pomysł realizacji projektu bardzo się dzieciom spodobał i zatwierdziły jego temat do realizacji. 
    Zgodnie z naszymi zasadami o przystąpieniu do realizacji projektu zostali poinformowani rodzice. Dzieci przygotowały zaproszenia dla rodziców do udziału w projekcie, które wykonały techniką collage’u. 
     
  • Rozbudzenie ciekawości dzieci. 
    Dzieci słuchają opowiadania nauczycielki o tym, jak bardzo wszyscy potrzebujemy czystej wody, bo troska o jakość wody jest dziś niezwykle istotną sprawą. Dzieci włączają się do rozmowy i przytaczają zapamiętane przykłady, kiedy zaobserwowały zanieczyszczoną wodę w rzece lub innym akwenie. 
     
  • Wędrówka tematyczna.
    W zgromadzonych w sali książkach i czasopismach dla dzieci poszukujemy ilustracji przedstawiających morza, rzeki, jeziora, górskie źródła, wodospady. Zwracamy uwagę na ilustracje przedstawiające czystą i zanieczyszczoną wodę. Porównujemy ilustracje. Słuchamy także wierszy i piosenek o zdrowej wodzie, morzu i rzece. 

Oto przykładowe wypowiedzi dzieci:
–    W czasie wakacji byliśmy nad jeziorem i tam widziałem taką jak na tym obrazku brudną wodę. 
–    Ja widziałam w naszym morzu, jak w wodzie pływały butelki plastikowe i reklamówki foliowe.
–    Ja to tylko brudną rzekę widziałam na takim filmie o tym, jak z fabryki ścieki są wylewane do rzeki. 
–    Bo jak się jest nad wodą, to wszystkie swoje papierki, puste butelki i inne odpadki trzeba zabierać ze sobą i potem do odpowiedniego pojemnika wrzucać te odpadki.
–    Ale to nie wszyscy tak robią i dlatego ciągle się o tym przypomina. 
–    Czysta woda jest potrzebna do życia i dlatego każdy powinien o nią dbać i też oszczędzać wodę, tak mówią moi rodzice.

POLECAMY

  • Tworzenie siatki wiedzy „Co już wiemy?”. 
    Każdą informację na temat projektu przekazaną przez dziecko zapisujemy. Tym samym nasza siatka wiedzy stale się wzbogaca. 
    Dzieci uczestniczyły już w wielu projektach i okazały się bardzo pomysłowe. Zapytały: Czy jak rozmawiamy o wodzie, to czy możemy przychodzić ubrani na niebiesko? I tak w naszej grupie zagościły kolory błękitny i granatowy. Jeden z chłopców stwierdził, że przecież rozmawiamy o wodzie brudnej i on będzie przychodził w bluzkach brązowych lub czarnych. Wszyscy przyznali mu rację i te cztery kolory stały się w ten sposób naszymi „kolorami projektowymi”. Siatka wiedzy zawierała też wydrukowane ilustracje, które dzieci znalazły w oglądanych książkach. Dzieci chętnie dzieliły się na forum grupy zdobytymi wiadomościami o zanieczyszczaniu wody. 

Oto przykładowe wypowiedzi dzieci na temat „Oczyszczanie wody”:
–    Wodę zanieczyszczają ludzie i fabryki.
–    Czasem w wodzie są różne pyłki, takie jak ten żółty, co widzieliśmy, i to chyba nie człowiek je wrzucił.
–    Są takie specjalne zakłady, które potrafią czyścić wodę.
–    Brudna woda ma bardzo brzydki zapach.
–    Na zanieczyszczonej wodzie jest taka piana i nie widać wody.
–    Zanieczyszczona woda nie pozwala żyć w niej rybom i roślinom.
–    Wodę czyszczą specjalne urządzenia i to jest długa praca tych urządzeń. 
–    W domu mama też czyści czajnik i mówi, że kamień się w nim zrobił.
–    My mamy taki dzbanek z filtrem i dopiero z tego dzbanka mama wlewa wodę do picia. 

  • Tworzenie siatki pytań „Czego chcemy się dowiedzieć?”. 
    W siatce zostają zapisane pytania postawione przez dzieci. Odpowiedzi na te pytania będziemy wspólnie poszukiwać w trakcie realizacji projektu. Na podstawie postawionych pytań opracowujemy kierunek działań badawczych, np. planujemy wizyty ekspertów, wyprawy w teren czy wycieczkę. 

Przykłady pytań postawionych przez dzieci:
–    Dlaczego woda jest zanieczyszczona?
–    Czym jest żółty pyłek w kałuży?
–    Jakie zakłady oczyszczają wodę?
–    Jak nazywają się urządzenia oczyszczające wodę?
–    Czy taką oczyszczoną wodę można pić?

Zdj. 1. Zanieczyszczona woda

 

  • Kącik projektowy. 
    Miejscem, w którym są eksponowane wszystkie przynoszone przez dzieci materiały dotyczące projektu, jest kącik projektowy. Kącikowi nadawana jest przez dzieci nazwa (tematycznie związana z projektem). Nasz kącik otrzymał nazwę „Woda brudna – woda czysta”. 
    Ważne, aby kącik znajdował się w miejscu dobrze widocznym, a przynoszone do niego materiały były odpowiednio pogrupowane. W małym koszyczku możemy umieścić np. wizytówki projektowe dla rodziców, które dziecko, wychodząc do domu, będzie zabierało ze sobą. Na wizytówkach znajdzie się informacja o najbliższym z planowanych wydarzeń. Obserwacje kolegów wzbogacających zasoby kącika motywują całą grupę do aktywnego uczestniczenia w projekcie. 

Etap II – realizacja projektu

  • Wspólne tworzenie siatki tematycznej. 
    Umieścimy tu wszystkie wiadomości już przez dzieci posiadane, a także pytania, na które odpowiedzi będziemy poszukiwać podczas wspólnych działań.
     
  • Nasi eksperci. 
    O rozpoczęciu projektu poinformowaliśmy naszą stałą ekspertkę, panią z biblioteki. Pani Agata przygotuje materiały dotyczące oczyszczania wody i opowie nam o wszystkim podczas wizyty dzieci w bibliotece. Poprosimy również o odpowiedzi na nasze pytania pana z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (najprawdopodobniej będzie to spotkanie online). Samodzielnie będziemy poszukiwać wiadomości w książkach oraz oglądać filmy edukacyjne dotyczące tematu projektu. 
    Wysłaliśmy zaproszenie do rodziców zachęcające do wystąpienia w roli eksperta i podzielenia się z dziećmi swoimi wiadomościami na temat oczyszczania wody. Przypominamy dzieciom o samodzielnym zadawaniu pytań ekspertom w czasie spotkania. Miejmy też zapisane przygotowane pytania, aby nic nam nie umknęło. 
     
  • Wyprawa w teren. 
    Ponieważ projekt dotyczy wody i jej obserwacji, należy zwrócić szczególną uwagę na bezpieczeństwo dzieci. Jeżeli ze względów organizacyjnych nie można zapewnić odpowiedniej liczby opiekunów, proponuję przeniesienie tego zadania do wykonania go wspólnie z rodzicami przez dziecko. Z takiej wyprawy rodzice mogą przesłać nagrany film z komentarzem dziecka lub zdjęcia. 
     
  • Szkic z natury. 
    Wyruszając na wyprawę w celu wykonania szkicu, przede wszystkim pamiętajmy o bezpiecznej odległości od wody. Być może w okolicy znajduje się staw, w parku oczko wodne, rzeka itp. Naprawdę nie musimy podchodzić zbyt blisko lustra wody, aby wykonać szkic. Zawsze jednak lepiej, gdy na takiej wyprawie jest nas więcej – rodzice chętnie biorą udział w wyjściach i dobrze jest skorzystać z ich pomocy. Wcześniej wyjaśnijmy rodzicowi, na czym ma polegać jego zadanie. 
    Pamiętajmy o dokumentowaniu naszego wyjścia z grupą i szkicowaniu wykonywanym przez dzieci. Z pewnością bezpieczniej będzie wykonać szkic w ogrodzie przedszkolnym, np. po opadach deszczu.
    Do wykonania szkicu mogą nam posłużyć także nasze modele badawcze (butelki z wykonanymi przez dzieci filtrami). 

Ważne: na bieżąco aktualizujemy siatkę tematyczną, umieszczając na niej zdobyte odpowiedzi na pytania, szkice, zdjęcia. Personalizujemy wszystkie prace dzieci, podkreślając ich zaangażowanie w działania projektowe i tym samym motywując je do dalszej aktywności. 
 

Zdj. 2. Zbiornik do biologicznego oczyszczania brudnej wody ściekowej przez osad czynny


Przykładowe pytania i odpowiedzi

  • Dlaczego woda jest zanieczyszczona?
    Zanieczyszczenia w wodzie pitnej mają kilka źródeł pochodzenia. Stałe zanieczyszczenia pochodzą z przemysłu, rolnictwa, transportu oraz gospodarstw domowych. Przemysł odprowadza do wody najwięcej ścieków, które powstają w fabrykach podczas poszczególnych etapów procesów produkcyjnych. Niestety, niektóre fabryki nie podejmują działań, aby ścieki oczyszczać. Kolejnym rodzajem zanieczyszczeń wody są ścieki rolnicze, czyli środki używane do ochrony roślin i nawożenia gleby. Innym sprawcą zanieczyszczania wody jest transport samochodowy oraz wodny. Do wody przedostają się oleje, a do opadów atmosferycznych – unoszące się spaliny. Wodę zanieczyszczają także ludzie. Do ścieków trafia woda zawierająca spłukiwane kosmetyki, których używamy, np. mydła, żele pod prysznic, środki do prania i czyszczenia, oraz woda przepływająca przez składowiska odpadów, która przenika do gruntu i dalej do rzek.
     
  • Czym jest żółty pyłek w kałuży?
    Żółte plamy osadu na kałużach niepokoją wiele osób. Otóż są to pyłki drzew, które intensywnie kwitną. Dla wielu osób pyłki te nie są niebezpieczne, jednak alergicy z powodu ich obecności kaszlą i kichają. Alergicy pomagają sobie, stosując odpowiednie leki. Ów żółty pyłek pochodzi z drzew z rodziny sosnowatych. W maju, czyli w okresie pylenia sosny, jest on widoczny np. na kałużach po opadach deszczu. Jest on zjawiskiem naturalnym i nie należy się z tego powodu martwić. 
     
  • Jakie zakłady oczyszczają wodę? 
    Oczyszczalnie ścieków – to właśnie miejsca, do których trafiają ścieki z domów i zakładów przemysłowych. Zanim przygotujemy smaczny posiłek, napełnimy wodą miskę dla naszego pupila czy bidon przed wycieczką rowerową lub ugotujemy kompot, woda płynąca z kranu pokona długą drogę i przejdzie złożony proces oczyszczania i uzdatniania. Dlatego wszyscy korzystamy z usług zakładów wodociągowych, które zaopatrują nas w wodę nadającą się do spożycia. 
     
  • Jak nazywają się urządzenia oczyszczające wodę i jak to się robi?
    Oto jak w uproszczony sposób przebiega proces oczyszczania ścieków i uzdatniania wody.
    Proces oczyszczania ścieków rozpoczyna się w momencie, gdy dopływają one do automatycznych kratek schodkowych, na których zatrzymują się wszystkie większe zanieczyszczenia. Zatrzymane nieczystości są suszone i gromadzone w specjalnych kontenerach, a następnie trafiają na odpowiednie wysypisko. Brudna wciąż woda trafia do piaskowników, gdzie za pomocą specjalnego piasku i mechanizmów zgniatających przechodzi dalsze etapy oczyszczania. Po piaskowniku wciąż jeszcze ścieki doprowadzane są do osadników. Tu kończy się mechaniczne oczyszczanie ścieków. Część biologiczna rozpoczyna się w momencie, gdy ścieki dopływają do pompowni, a stamtąd do reaktorów biologicznych z osadem czynnym. Mieszanka ta jest w ciągłym ruchu dzięki wolno obracającym się mieszadłom. Podczas oczyszczania biologicznego usuwane są wszystkie niepożądane związki znajdujące się w wodzie. Stosuje się tu także substancje chemiczne, które bardzo poprawiają stan ścieków. Oczyszczone biologicznie ścieki opuszczają oczyszczalnię. 
     
  • Czy taką oczyszczoną wodę można pić?
    Takiej wody pić nie możemy. Musi ona jeszcze przejść proces uzdatniania, czyli poprawy jej jakości do takiego stopnia, aby nadawała się do spożycia. Woda nadająca się do picia musi mieć odpowiedni smak, barwę i zapach, aby w żaden sposób nie zaszkodziła osobie ją spożywającej. Uzdatnianie wstępne, napowietrzanie czy filtracja są stosowane dla ujęć wód powierzchniowych i mają na celu poprawienie jakości wody. Wybór sposobu uzdatniania wody zależy od tego, co musimy z wody usunąć. Na to, jakiej jakości wodę będziemy spożywać, ma wpływ także stan rur przesyłowych oraz wewnętrznej sieci wodociągowej w naszym budynku. 
     
Zdj.3. Oczyszczalnia ścieków z lotu ptaka


Działania badawcze

  • Jaką wodę mamy w domu?
    Każde z dzieci i nauczycielki przynoszą w pojemniczku wodę pobraną w domu z kranu w kuchni. Kubeczki podpisujemy i odstawiamy na parapet lub szafkę w celu dokonywania obserwacji pod kątem: zmiany koloru, przejrzystości, zapachu, wytrąconego osadu. Czas obserwacji: cztery–pięć dni. Spostrzeżenia zapisujemy, a kubeczki fotografujemy. Podczas dyskusji dzielimy się swoimi spostrzeżeniami z obserwacji. 
     
  • Filtrujemy wodę.
    Samodzielnie wykonujemy filtr do wody z wykorzystaniem słoików, filtrów do kawy, butelek, piasku, kamyków, patyczków, ziemi ogrodniczej, gliny, waty lub ligniny itp. Przecinamy plastikową butelkę w połowie jej wysokości lub odcinamy tylko dno. Butelka będzie umieszczona w słoiku szyjką w dół. Proponuję jako pierwszy włożyć filtr do kawy, następnie watę lub ligninę, a na nich według propozycji dzieci układać różne warstwy filtrujące. Można zrobić także w jednej z butelek tylko glinę, na niej ziemię, a na ziemi piasek. Zadaniem dzieci będzie obserwowanie, jak długo spływa woda w poszczególnych butelkach z filtrami i jak wygląda przefiltrowana woda. Ustalamy przed zadaniem, co chcemy zaobserwować. 
     
  • Woda z wyprawy i woda w przedszkolu.
    Podczas wyprawy w teren pobieramy próbki wody z kałuży i przelewamy do pojemnika lub kubeczka w przedszkolu. W łazience przedszkolnej pobieramy próbkę wody z kranu. Porównujemy obie próbki wody. Zostawiamy do następnego dnia, aby wytrącił się osad. Każde z dzieci opowiada o zaobserwowanych zmianach. 
    Pamiętamy o dokumentowaniu poszczególnych etapów zadań badawczych i aktualizacji siatki tematycznej.

Efekty poszukiwań odpowiedzi na pytania w literaturze i spotkań z ekspertami:

  • wysokie stężenie żelaza – woda jest mętna, barwy żółtobrązowej, śliski, brunatny osad na dnie naczynia;
  • wysokie stężenie manganu – przygotowane napoje mają...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy