Dołącz do czytelników
Brak wyników

W rytmie kroków i podskoków

7 lutego 2022

NR 73 (Luty 2022)

Na wysokiej górze rośnie drzewo duże – przykłady krótkich zabaw muzycznych, wyrazowych, ruchowych i improwizowanych

0 204

Słowa wyliczanki są początkiem wiersza Krystyny Miłobędzkiej, która z dziecięcą fantazją konstruuje światy pojawiające się na chwilę, by znów zmienić się w nowy obraz, powyginany, surrealistyczny, miękki, plastyczny. To wiersz niezwykle muzyczny, w którym słowa są jak dźwięki, a rytm popycha Czytelnika naprzód i niejako zatrzymuje, by popatrzeć na powstały ze słów obraz. I to właśnie wyliczanka wiedzie nas z wysokiej góry do świata nieskrępowanej wyobraźni, także dźwiękowej.

Ten tekst stał się dla mnie inspiracją do stworzenia prostych ćwiczeń, krótkich zabaw muzycznych, wyrazowych, ruchowych, improwizowanych. Nie stanowią one interpretacji tego wiersza, są raczej zabawą z tekstem i grą słów. W poniższych zabawach zaproponuję ćwiczenia konkretne, a także takie, z których dzieci zbudują skrawek muzycznego świata. 

POLECAMY

Na wysokiej górze / rośnie drzewo duże / nazywa się
Apli–Papli–Blite–Blau / a kto tego nie wypowie / 
ten nie będzie grał

Pracę z dziećmi rozpoczynamy od wysłuchania całego wiersza i rozmowy o tym, jakie słowa czy sformułowania zapadły im w pamięć. Może pamiętają, jakie słowa otwierały ten magiczny świat, bez których wypowiedzenia nie będziemy grać?

Apli-Papli-Blite-Blau…

…a kto tego nie wypowie, ten nie będzie grał. Zabawa w granie słów, zwłaszcza takich, które brzmią jak magiczne zaklęcia, nic nie znaczą, otwiera pole dla wyobraźni. Każde z nich możemy bowiem wypowiedzieć w innym rytmie, ze zmienną dynamiką. Znajdźmy więc z dziećmi sposób na wypowiedzenie każdego z nich. Które powiemy ostro, które miękko, które zdecydowanie, które zaś niepewnie? Dobierzmy instrumenty perkusyjne dla każdego ze słów i spróbujmy wymawiać je w kolejności, stworzyć coś na kształt muzycznego dialogu czy muzycznej kłótni. Takie zabawy często owocują powstaniem oryginalnych utworów muzycznych. W mojej propozycji instrumentacji słowa zostały przyporządkowane instrumentom oraz konkretnym wartościom muzycznym:

  • APLI – ćwierćnuty – pudełka akustyczne,
  • PAPLI – ósemki – klawesy,
  • BLITE – półnuty – tamburyna,
  • BLAU – cała nuta – trójkąty.

Za pierwszym razem realizowana jest kolejność z wyliczanki, za drugim zmienia się zarówno kolejność, jak i wielokrotność powtórzeń. 

A ze śmiechu – bomba

Kolejny wers wiersza Krystyny Miłobędzkiej będzie otwierać zabawę ze śmiechem, w której posłużymy się wyrazami naśladującymi śmiech. Są to sylaby: ha, he, hi. Z tych onomatopei będziemy tworzyć krótkie motywy melodyczno-rytmiczne. Przykładowo możemy niskim, prześmiewczym głosem powiedzieć: Ha! Ha! Ha-aa! Zadaniem grupy jest powtarzanie tego schematu dopóty, dopóki ktoś nie krzyknie: Bomba! Wówczas w grupie musi zapanować cisza. Kto pierwszy przerwie ciszę śmiechem, wymyśla kolejny schemat. Może to być wysokie, cienkie, piskliwe: Hi! Hi! Hi-ii! Cała grupa powtarza ten krótki schemat, póki znów ktoś nie krzyknie: Bomba!

Przyglądając się temu ćwiczeniu, warto zwrócić uwagę, że posługujemy się rytmem, tworząc kolejne rytmiczne wzory, ale bawimy się także melodią, wykorzystując możliwości naszej skali głosu, jego dynamikę i kolorystykę. 

Możemy także wykorzystać nasze ciała jako śmiechową perkusję i pobawić się w parach. Jeden uczestnik jest instrumentem wydającym dźwięki śmiechu, druga osoba ma za zadanie za sprawą dotyku je uruchomić. W zależności od sposobu wydobycia dźwięku dziecko improwizuje głosem. Z pewnością inny dźwięk usłyszymy, łaskocząc dziecko za uchem, inny, klepiąc je po brzuchu. Na początku zabawy warto, by nauczyciel pokazał dzieciom wokalne możliwości. Z wielką radością któreś z dzieci połaskocze i poklepie nauczyciela w oczekiwaniu na muzyczną reakcję.
 


A z nóg – skrzydła

Jak z nóg mogą powstać skrzydła? To zabawa zachęcająca do improwizacji ruchowej, w której zadaniem dzieci będzie uruchomienie kończyn dolnych, wykonywanie nimi ruchów dotąd nieznanych.

Przy akompaniamencie spokojnej muzyki (np. River Flows, Yiruma) mogą kreślić nogami koła, linie, łączyć w parach stopy, by imitować ruch skrzydeł. Mogą także przemieszczać się, chodząc, ale w sposób inny niż zawsze, kreśląc nogami wzory. Na koniec uniesione do góry nogi dzieci możemy nakryć folią malarską, której ruch nadadzą dzieci. Oczywiście ćwiczenie nie może trwać długo, warto w jego środkowej części wykorzystać elementy chodu lub biegu. Warto jednak tworzyć ćwiczenia ruchowe, które pozwalają na odczucie zakresu ruchu własnych nóg i innych niż codzienny sposobów poruszania się w przestrzeni. 

A ze słonia – porcelana

Czy potrafimy nieść coś delikatnego, kruchego? Jak wówczas się poruszamy? Czym różniłby się nasz ruch, gdybyśmy nieśli słonia w zoo? A jak poruszamy się w sklepie z porcelaną, uważając, by nic nie potrącić? Czy tak samo, jak skacząc po kamieniach? Nasz ruch w życiu jest związany z intencją, jaką mu nadajemy. Jest inny rano, gdy się spieszymy, inny wieczorem, gdy jesteśmy zmęczeni. I właśnie zestawienie słonia z porcelaną pozwala nam na ukazanie różnorodnego ruchu, o innym ciężarze, sile, płynności. Podczas zabawy warto odnaleźć z dziećmi różne sposoby chodzenia, a następnie stworzyć do nich akompaniament muzyczny na instrumentach perkusyjnych. Ruch delikatny, lekki z pewnością uda się zagrać na trójkątach, janczarach, a ciężkie, masywne kroki oddamy poprzez grę na bębenkach, tamburynach, tarkach. 

Takie ćwiczenia wyrazowe połączone z elementami dramy odnajdziemy w metodzie Carla Orffa. Wyrażone w ruchu emocje stają się asumptem do zabaw twórczych, w których nie zawsze muzyka wyzwala ruch, ale odwrotnie – obserwacja ruchu zachęca do instrumentalnej improwizacji. Próba dostosowania akompaniamentu do sposobu poruszania się jest niezwykl...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy