Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , W rytmie kroków i podskoków

3 października 2019

NR 50 (Październik 2019)

Muzyczna skrzynia skarbów

0 45

Nastała jesień. Dla przedszkolaków często jest tylko przystankiem między słonecznym latem a śnieżną zimą. Jednakże jesień pcha się do przedszkola drzwiami i oknami, wypełniając sale kasztanami, żołędziami, koralami z jarzębiny czy szeleszczącymi liśćmi. To pora roku pełna dźwięków: od szelestów, szumów, szmerów do zdecydowanych do uderzeń kropli deszczu.

Możemy realizować szereg ćwiczeń słuchowych polegających nie tylko na imitacji dźwięków przyrody, lecz także rozbudzaniu wyobraźni dźwiękowej, kreatywności dzieci choćby poprzez wymyślanie brzmień dla zjawisk niemalże niesłyszalnych, jak spadanie liści, przesuwanie się kropli deszczu po szybie. Dla mnie jesień to muzyczna skrzynia skarbów. Każdy temat można zamienić w zabawę, a i wybór piosenek jesiennych jest niezwykle bogaty. Pośród nich są takie, które stanowią niezmienną część repertuaru ze względu na niezwykłą wartość muzyczną i literacką. W grupie dzieci sześcioletnich prawie zawsze sięgam do piosenki „A to jeż” (sł. Dorota Gellner, muz. Adam Skorupka), która ze względu na kontrast charakteru między tajemniczą zwrotką a radosnym refrenem pozwala na omówienie zagadnień związanych ze zmianą trybu w muzyce (melodia tonacji mollowej skontrastowana z durową) oraz zwrotkowo-refrenową budową piosenki (AB). Piosenka „Śmieszne grzybki” do słów tej samej poetki z muzyką Aleksandra Pałaca to kolejna pozycja obowiązkowa. Przedstawiona w piosence krótka historia zachęca dzieci do realizacji piosenki w postaci opowieści ruchowej o charakterze dramatycznym, w której dialog nawiązują ożywione drzewa i krzewy z leniwymi grzybami. Repertuar piosenek przedszkolnych obfituje w piosenki o kasztanach, jarzębinie, jesiennym deszczu, jesiennych liściach i spacerach. Dziś jednak pragnę przedstawić Czytelnikom pomysły na muzyczno-ruchowe zabawy z wykorzystaniem darów jesieni, dzięki którym możemy dzieciom przybliżyć takie zagadnienia muzyczne, jak: akcent, metrum, muzyczna frazy, pauza, dynamika, artykulacja.

Kasztany

Kasztany to wspaniały instrument muzyczny, możemy grać na kasztanach samodzielnie, w parach, kilka włożyć do małej sakiewki, tworząc grzechotkę. Inny dźwięk uzyskamy, stukając o podłogę, inny uderzając kasztanem o gazetę. Uderzenia kasztanów przypominają jesienny deszcz albo grad, można też na nich zagrać rytm lub muzyczne akcenty. Akcent w muzyce to mocny dźwięk, który najczęściej znajduje się na początku taktu. Zabawy na akcent możemy rozpocząć od podawania kasztana w kole na każdy mocny dźwięk, następnie każdy przedszkolak gra akcent samodzielnie. Zabawa może przebiegać z towarzyszeniem jesiennej piosenki, np. „Kasztanki” (sł. J. Osińska, muz. Ł. Drege-Schielowa):

Wiatr pogłaskał stary kasztan po złotej czuprynie.
A w ogródku już kasztanki skaczą po ścieżynie.
Kto się z nami bawić chce w kasztankową grę?

Można także skorzystać z akompaniamentu nauczyciela, np. na bębenku (pamiętajmy o zachowaniu pulsu i akcentowaniu pierwszej miary w wybranym metrum, np. 1 2 3 4) lub wybranego utworu muzyki klasycznej. 

Z wykorzystaniem kasztanów możemy także przeprowadzić ćwiczenia słuchowe, które będą polegać na wysłuchaniu pauzy w muzyce. Ćwiczenie przebiega następująco: układamy cztery kasztany i na bębenku gramy cztery ćwierćnuty (takt czteromiarowy). Dzieci klaszczą rytm ćwierćnutowy. Następnie nauczyciel zmienia rytm, pomijając 2., 3. lub 4. kasztan, w ten sposób powstaje pauza. Zadaniem dzieci jest wysłuchanie, na którą ćwierćnutę przypadła przerwa w muzyce, i zakrycie kasztana bębenkiem, łupiną po kasztanie lub też ułożenie zamiast niego wyciętego znaku pauzy. Następnie wszyscy klaszczą powstały rytm. Ćwiczenie można wykonać odwrotnie, czyli to uczeń zakrywając bębenkiem wybrany kasztan, decyduje, na którym miejscu w takcie pojawi się pauza, reszta zaś dzieci gra lub klaszcze powstały rytm. Warto pamiętać, że możemy bawić się metrum trzymiarowym, czteromiarowym, pięcio-, a nawet sześciomiarowym.
 

Rys. 1. Druga pauza na drugim miejscu w takcie


Liście 

W zabawie z kasztanami uwrażliwiliśmy dzieci na akcent w muzyce. Kolory jesiennych liści pomogą nam wyznaczać muzyczne metrum, które określamy, licząc dźwięki od akcentu do akcentu. I tak liście:

żół-te to metrum dwudzielne,
zie-lo-ne to metrum trójdzielne,
pur-pu-ro-we to metrum czteromiarowe.

Dzielimy dzieci na trzy grupy liści: żółte, zielone, purpurowe. Mogą trzymać liście we właściwym kolorze, możemy również grupy oznaczyć szarfą. Dzieci słuchają akompaniamentu nauczyciela, który grając na bębenku przykłady muzyczne, pamięta o akcentowaniu pierwszej miary i początkowo podpowiada dzieciom kolory liści. Wywołana grupa porusza się po sali, mówiąc na głos razem z muzyką swój kolor. Następnie staramy się nie używać słów, a jedynie słuchać akompaniamentu.
 

 

 

Bardzo lubię także prostą zabawę z liśćmi z elementami liczenia, której wysłuchałam w jednej z audycji radiowych Marii Wieman. Każde dziecko dostaje trzy liście: w jednej dłoni trzyma jeden liść, w drugiej dwa. Dzieci spacerują po sali przy akompaniamencie muzyki, może być to marszowy akompaniament bębenka. Nauczyciel wypowiada komendy:

  • dzieci unoszą dłoń z j...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy