Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Okiem pedagoga

9 października 2020

NR 59 (Październik 2020)

Inteligencja emocjonalna w przedszkolu

9

Inteligencja emocjonalna budzi w ostatnim czasie nie tylko duże zainteresowanie, lecz także wątpliwości co do jej znaczenia w życiu zawodowym i prywatnym człowieka, jej użyteczności i wartości. Badacze czy też zwolennicy tego pojęcia próbują udowadniać, że istnieje jeszcze inna sfera ludzkiej egzystencji, w której rozum i racjonalne myślenie schodzą na dalszy plan, ustępując miejsca sferze, w której królują emocje i rządzi prawo serca. Czym jest inteligencja emocjonalna i na czym polega? Czy ma ona jakiś wpływ na nauczyciela wychowania przedszkolnego? 

Sformułowanie „inteligencja emocjonalna” zawiera w sobie dwa słowa: „inteligencja” i „emocje”. Wincenty Okoń w Nowym słowniku pedagogicznym podaje taką definicję inteligencji: „(…) w psychologii, ogólna zdolność logicznego myślenia i celowego działania, polegająca na umiejętności zachowania się w nowych sytuacjach, na trafnym dobieraniu środków, które umożliwiają osiągnięcie celu, oraz na krytycznej ocenie wyników własnego działania (…)”1.

POLECAMY

Emocja, w tym samym słowniku, jest natomiast zdefiniowana jako silne wzruszenie, które może przejawiać się jako gniew, strach itp. Termin ten jest używany zamiennie z określeniami: uczucie lub afekt.
Aby powstała inteligencja emocjonalna, potrzebne są więc dwa składniki: rozum i serce, które jest powszechnie uważane za siedlisko uczuć i emocji. Na określenie inteligencji emocjonalnej powstał skrót EQ, który nawiązuje do IQ, czyli określenia miary naszego intelektu. To pokazuje, jak silny jest związek między inteligencją a emocjami.

Autor bestsellerowej Inteligencji emocjonalnej Daniel Goleman w swojej książce zwraca uwagę na to, że człowiek nie posiada inteligencji emocjonalnej od urodzenia, tylko nabywa ją poprzez osobiste doświadczenia i w ciągu całego życia jest w stanie ją doskonalić. Autor wskazuje, jakimi metodami można kształtować QE w dzieciach, tak aby umożliwić im osiągnięcie w życiu sukcesu. 

Inteligencję emocjonalną jesteśmy w stanie usprawniać, jeśli tylko zadamy sobie taki trud. Goleman zainteresowany był zestawem pewnych cech, które nazywał inteligencją emocjonalną. Do tych cech można zaliczyć: odpowiednie motywowanie się, wytrwałość w dążeniu do wyznaczonych celów, niepoddawanie się, kiedy po drodze do tego celu napotkamy niespodziewane trudności i przeszkody, pozytywne nastawienie do świata i ludzi.

Według Golemana inteligencja emocjonalna ma większy wpływ na nasze życie niż iloraz inteligencji i gwarantuje sukces w życiu nie tylko prywatnym, lecz także zawodowym. 

Goleman wyróżnił główne składniki inteligencji emocjonalnej: 

  1. Samoświadomość: polega ona na zdolności obserwowania samego siebie i rozpoznawaniu swoich uczuć i emocji.
  2. Podejmowanie decyzji: umożliwia nam określanie, czy na nasze życiowe wybory mają wpływ przeżywane emocje, czy kierujemy się jednak rozumem.
  3. Kierowanie uczuciami: jesteśmy w stanie uświadomić sobie, co wpływa na nasz obraz samego siebie, co może wywoływać u nas dane uczucie lub emocję.
  4. Radzenie sobie ze stresem: wpływają na niego różnego rodzaju metody relaksacji, a także ćwiczenia fizyczne.
  5. Empatia: zdolność wczuwania się w sytuację innej osoby, rozumienie jej uczuć i emocji, umiejętność patrzenia na świat z innego punktu widzenia. 
  6. Porozumiewanie się: zdolność do mówienia w 1. osobie o swoich uczuciach i emocjach, skuteczne komunikowanie się z innymi osobami, uważne słuchanie, co drugi człowiek tak naprawdę ma nam do przekazania.
  7. Otwartość: stopniowe budowanie zaufania, szczere dzielenie się z innymi swoimi uczuciami, nieukrywanie swoich emocji, umiejętność uzewnętrzniania swoich myśli i uczuć w odpowiedniej sytuacji.
  8. Wnikliwość: obserwacja swoich własnych emocji i odnajdywanie tych samych emocji w zachowaniach innych osób. 
  9. Samoakceptacja: posiadanie dystansu do siebie, posiadanie poczucia humoru, zdawanie sobie sprawy ze swoich zalet i wad, nieponiżanie samego siebie, akceptacja własnej osoby.
  10. Odpowiedzialność osobista: zdawanie sobie sprawy z ponoszenia odpowiedzialności za swoje decyzje, ponoszenie konsekwencji podjętych działań, wywiązywanie się ze swoich obowiązków. 
  11. Asertywność: umiejętne wyrażanie niezadowolenia bez atakowania drugiej osoby.
  12. Dynamika grupowa: polega na umiejętnym współdziałaniu, pracy zespołowej, rozróżnianiu sytuacji, w której trzeba dać innym sobą pokierować, a kiedy można przejąć inicjatywę.
  13. Rozwiązywanie konfliktów: podejmowanie próby rozwiązywania sytuacji problemowych na zasadzie kompromisu, tak aby wszystkie strony konfliktu odczuwały sprawiedliwe rozwiązanie problemu.

Goleman wyjaśnił, że QE nie polega na tym, aby być po prostu dla wszystkich miłym, ale na odpowiednim i szczerym przekazywaniu innym prawdy, której niekiedy unikają. Inteligencja emocjonalna nie polega na tym, żeby człowiek zaniechał kontrolowania swoich emocji, ale na tym, by nauczył się je wyrażać w odpowiedni sposób, który umożliwi mu skuteczną komunikację z innymi i tym samym wspólne osiągnięcie wyznaczonego celu.

Zanim dziecko pójdzie do przedszkola, bardzo duży wpływ na jego sposób postrzegania świata ma jego najbliższa rodzina, a przede wszystkim rodzice. To właśnie rodzice są pierwszymi nauczycielami dziecka.

Nasza najbliższa rodzina, a przede wszystkim rodzice, mają na nasz sposób postrzegania świata bardzo duży wpływ. Rodzice l...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy