Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

2 grudnia 2019

NR 52 (Grudzień 2019)

Wojewódzki Certyfikat Przedszkole Promujące Zdrowie – jak go zdobyć? Pomysły i porady pedagogów z „Ósemki”

0 10

Od września 2019 r. nasza „Ósemka” jest szczęśliwą zdobywczynią Wojewódzkiego Certyfikatu Przedszkole Promujące Zdrowie. Staraliśmy się o to szczególne wyróżnienie przez 6 lat, ale było warto. Jesteśmy bowiem jedyną placówką przedszkolną w województwie mazowieckim, która w tym roku może poszczycić się tym osiągnięciem.

Choć zdrowie nie jest na pewno wszystkim,
to bez zdrowia wszystko jest niczym.

Arthur Schopenhauer

Nasza przygoda z programem rozpoczęła
się w 2013 roku. Wówczas postanowiłyśmy przystąpić do tej międzynarodowej inicj-
atywy podejmowanej przez różne placówki edukacyjne na rzecz zdrowia. Decyzja nie była trudna, gdyż idee w niej zawarte związane z promowaniem zdrowego stylu życia były nam bliskie, wpisywały się w codzienną praktykę i przede wszystkim były zgodne z koncepcją pracy placówki. 
Zdrowie to jedna z najważniejszych wartości w naszym życiu, dlatego dbanie o nie jest obowiązkiem każdego człowieka, zarówno tego dużego, jak i małego. Traktujemy je jako kapitał, w który wyposażamy wychowanków już na najniższym szczeblu edukacji, który – mamy nadzieję – skutecznie zaprocentuje na dalszych jej etapach.
Przedszkole ma najważniejsze zadanie do wykonania w tym zakresie. Jak słusznie zauważają autorzy programu, na wiek przedszkolny przypada początek kształtowania się podstawowych zachowań prozdrowotnych dzieci i wszelkie nieprawidłowości z nim związane mogą być trudne do zmiany w dalszych latach życia.
Przedszkole promujące zdrowie to takie, w którym dominuje troska o zdrowie, rozumiane jako dobre samopoczucie fizyczne, psychiczne, społeczne i emocjonalne (duchowe).
Przystępując do programu, wiedziałyśmy, że przed nami będzie trudna i długa droga, w której nie ma miejsca na skróty, tylko działania akcyjne. Musiałyśmy zaplanować wiele długofalowych i systematycznych działań, w które należało zaangażować cały personel przedszkola, wychowanków wraz z rodzicami oraz wykorzystać maksymalnie zasoby środowiska lokalnego. Zdajemy sobie sprawę, że tak długi okres przygotowań związany z dostaniem się do grona najlepszych placówek w Europie promujących zdrowie może przerazić i szybko zniechęcić kandydatów już na wstępie. Dlatego chcemy podzielić się naszym doświadczeniem, wiedzą i refleksjami, by zachęcić inne placówki do podejmowania działań na rzecz tworzenia przedszkoli promujących zdrowie.
Od czego zatem zacząć? Najlepiej od zapoznania się z koncepcją i głównymi założeniami programu Przedszkole Promujące Zdrowie – poradnik dostępny jest na stronie mazowieckiego kuratorium oświaty (www.kuratorium.waw.pl) oraz u wojewódzkich koordynatorów programu podczas szkoleń organizowanych dla zainteresowanych osób i placówek. Następnie należy powołać zespół ds. promocji zdrowia i wybrać koordynatora, który będzie pełnił funkcję lidera kierującego pracami zespołu. Kolejne kroki, jakie należy podjąć, wg schematu pracy placówki określone w programie, to:

  • diagnoza zgodna z wytyczonymi standardami,
  • wybór problemów priorytetowych,
  • budowanie strategii działań w celu ich niwelowania,
  • realizacja ustalonego planu działań,
  • ewaluacja, w oparciu o metody i narzędzia  zawarte w programie, zakończona raportem.

Po trzech latach pracy – zgodnie ze zdiagnozo-
wanymi problemami priorytetowymi i sprawozdaniu z okresu kandydowania – placówka, która uzyskała pozytywne efekty pracy na rzecz promocji zdrowia, zostaje włączona do Sieci Szkół Promujących Zdrowie. Od tego momentu rozpoczyna się intensywna działalność w Sieci, która ma na celu uzyskanie rekomendacji i zdobycie certyfikatu wojewódzkiego. Naszą działalność w Mazowieckiej Sieci Szkół Promujących Zdrowie rozpoczęłyśmy od analizy zasobów środowiska przedszkolnego, szczegółowej diagnozy i wyłonienia problemów priorytetowych. Zdefiniowałyśmy następujące problemy priorytetowe wymagające rozwiązania dla usunięcia przyczyn ich istnienia:

  1. Uprzedzenia żywieniowe, prezentowane zwłaszcza przez dzieci rozpoczynające edukację przedszkolną.
  2. Mała aktywność dzieci podczas gier, zabaw i zajęć ruchowych organizowanych w trakcie pobytu w przedszkolu.
  3. Niski stopień świadomości dzieci w zakresie bezpieczeństwa w domu, na drodze, w kontaktach ze zwierzętami, chemią, nieznanymi roślinami oraz zagrożeń płynących ze strony dorosłych.

Zespół ds. promocji zdrowia wytyczył kierunki działań, adekwatne do zdiagnozowanych problemów, specyfiki placówki, zgodnie z potrzebami, zainteresowaniami i możliwościami wychowanków, ich rodziców i wszystkich pracowników. Po dwóch latach powstał Ósemkowy przewodnik zdrowia – jak żyć zdrowo, kolorowo, aktywnie i bezpiecznie, który zawiera wszystkie podjęte systemowe rozwiązania w zakresie promowania zdrowego stylu życia. 

Uprzedzenia żywieniowe, prezentowane zwłaszcza przez dzieci rozpoczynające edukację przedszkolną

W Przedszkolu nr 8 dbamy o jakość dobrego jedzenia i kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych, w tym pokonywania barier smakowych zwłaszcza u dzieci, które po raz pierwszy przekraczają próg naszego przedszkola. Posiłki serwowane najmłodszym przez przedszkolną kuchnię są urozmaicone, zdrowe, kolorowe, właściwie zbilansowane i nade wszystko smaczne.
Zgodnie z aktualnymi wytycznymi Ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, wyeliminowano glutaminian sodu, ograniczono cukier i sól. Zdrowe żywienie praktykowane przez przedszkolną kuchnię naszego przedszkola polega m.in. na: 

  • podawaniu dzieciom pełnowartościowych płatków i kasz typu: jaglana, bulgur, jęczmienna, orkiszowa, amarantus,
  • wprowadzeniu pieczywa pełnoziarnistego i graham, a ograniczeniu ilości pieczywa pszennego,
  • podawaniu owoców sezonowych, bakalii i orzechów, pestek, kiełków,
  • serwowaniu niskosłodzonych, ekologicznych dżemów, majonezu i ketchupu,
  • używaniu jaj typu „0” i od kur zielononóżek,
  • braku słodkich płatków śniadaniowych,
  • braku słodkich serków i jogurtów przemysłowych – serwujemy jogurty owocowe własnej produkcji.

Jadłospis jest weryfikowany i wzbogacany przez dzieci – pani dyrektor zapisuje pomysły kulinarne dzieci i uwzględnia je przy planowaniu menu. Ponadto opis codziennie serwowanego menu jest dostępny w „Kąciku dla rodziców” i na stronie internetowej przedszkola.
Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych to nie tylko jakość serwowanych posiłków, lecz także odpowiednia atmosfera i kultura ich spożywania. Czynności higieniczne są na stałe wpisane w rytm dnia. Nauczyciele przywiązują dużą wagę do celebrowania posiłków, zwracając uwagę na estetykę ich podawania (w każdej grupie naczynia dopasowane są do koloru grupy, na stołach stoją serwetniki, wazoniki z kwiatami, w grupach starszych spożywaniu jedzenia towarzyszą zapalone świeczki). Każda grupa posiada inne systemy motywacyjne typu „Książeczka obiadowych zuchów”, „Puste talerzyki”, zdobywanie złotych i srebrnych medali itp. Przywiązujemy również wagę do zasad savoir-vivre’u przy spożywaniu posiłków, odnosząc się do wspólnie ustalonych zasad. Zwracamy uwagę na używanie przez dzieci zwrotów grzecznościowych, szanowanie pokarmów, pielęgnujemy zwyczaj komplementowania posiłków oraz respektujemy potrzeby dzieci w zakresie ilości jedzenia, ustalając granice kompromisu, pozwalając na samodzielny wybór składników obecnych na talerzu i konsekwentnie dotrzymujemy ustalonych umów. Często przy posiłkach nauczycielki recytują wiersze, czytają baśnie, odtwarzają audiobooki czy słuchowiska, posiłkom towarzyszy muzyka relaksacyjna. W grupach starszych przedszkolaki pełnią dyżury przy stolikach, uczą się posługiwać nożami.
Prawie w każdym miesiącu dzieci uczestniczą w warsztatach kulinarnych, przygotowują np. koktajle, szejki, herbaty, lemoniady, jajko w roli głównej, Święto Naleśnika, wiosna na talerzu, kanapki/sałatki wiosenne. Podczas nich zdobywają wiedzę praktyczną i teoretyczną na temat zdrowego odżywiania. Wychowankowie samodzielnie wykonują potrawy, doskonaląc samoobsługę, sprawność manualną, mają poczucie sprawstwa, uczą się wdrażać zasady higieny i bezpieczeństwa. Jeden dzień w tygodniu śniadanie serwowane jest w postaci szwedzkiego stołu, dzieci mogą wtedy samodzielnie komponować swoje kanapki z dostępnych składników.
W wiosennych kącikach hodowlanych (uprawy w salach) tworzymy zielone ogródki. Razem z dziećmi sadzimy zioła, szczypior, pietruszkę, pomidory. 
Przedszkolaki uczestniczą każdego roku w cyklu zajęć poświęconych zdrowemu odżywianiu, tworząc m.in. plakaty, reklamy, recepty na zdrowie. Realizowany był w przedszkolu program profilaktyczno-wychowawczy „Spójrz inaczej” (A. i T. Kołodziejczyk, E. Czemierowska), w którym jeden z obszarów poświęcony był zrozumieniu wartości zdrowia oraz nauce troszczenia się o siebie.
Ponadto w przedszkolu odbywają się teatrzyki o tematyce zdrowotnej w wykonaniu aktorów, nauczycieli oraz dzieci.
Wychowankowie mogą w każdej chwili nawodnić organizm, zaspokoić pragnienie, dystrybutory z wodą dostępne są bowiem cały rok na korytarzach przedszkolnych oraz na tarasie ogrodu przedszkolnego w okresie wiosenno-letnim.
W każdej grupie wiekowej nauczyciele podejmują pracę metodami aktywnymi. Zrealizowano wiele projektów badawczych dotyczących konkretnych produktów żywnościowych, np. jabłko, dynia, jajko, herbata, uwzględniając w nich inicjatywę dzieci w podejmowanych aktywnościach poznawczych, wkład rodziców i zasoby środowiska lokalnego.
W każdej sali oraz bibliotece przedszkolnej dostępna jest literatura na temat zdrowego odżywiania. Nauczyciele śledzą nowości promujące zdrowy styl życia w prasie pedagogicznej, lokalnej oraz internecie. Baza pomocy dydaktycznych, dostępna dla nauczycieli i rodziców, została wzbogacona o zbiór nowych artykułów na temat zdrowego odżywiania.

Mała aktywność dzieci podczas gier, zabaw i zajęć ruchowych organizowanych w trakcie pobytu w przedszkolu

Ogromnym atutem naszej placówki jest atrakcyjnie zaaranżowany, hektarowy ogród przedszkolny umożliwiający wychowankom podejmowanie różnorodnych aktywności w sferze nie tylko ruchowej, lecz także poznawczej, społecznej i emocjonalnej.
Na terenie leśnego ogrodu przedszkolnego wydzielono:

  • trzy place zabaw wyposażone w sprzęt rekreacyjno-sportowy dostosowany do wieku i możliwości dzieci,
  • ścieżkę zdrowia umożliwiającą wychowankom rozwój sprawności motorycznych,
  • boisko do gry w piłkę nożną,
  • ścieżkę rowerową,
  • górkę do zjeżdżania na sankach,
  • punkty obserwacji przyrodniczych: przedszkolne oczko wodne, kolonia szpaków, poletko konwaliowe.

W skład terenu wchodzi również bogato zróżnicowany w drzewostan las z wyznaczonymi alejkami spacerowymi: „Krąg ciszy” oraz „Leśna Ścieżka Dydaktyczno-Turystyczna”.
Przedszkolaki korzystają z atrakcji ogrodu przez cały rok. Aktywnie uczestniczą we wszystkich propozycjach zabaw i zajęć organizowanych na terenie ogrodu. Przy sprzyjającej pogodzie często zajęcia gimnastyczne, matematyczne i badawczo-przyrodnicze oraz plastyczne odbywają się na świeżym powietrzu. Na wyposażeniu przedszkola znajdują się również parasolki, które umożliwiają wyjście na teren przy niewielkich opadach deszczu. Alternatywą dla niepogody, zwłaszcza w grupach młodszych, są zabawy dostępne cały rok w basenie z kulkami w holu przedszkolnym.
Korzystając z przedszkolnego lasu i placów zabaw, nauczycielki organizują dzieciom:

  • biegi przełajowe połączone z pokonywaniem przeszkód w terenie,
  • gry terenowe, np. „Grzybobranie”,
  • imprezy integracyjne ze środowiskiem rodzinnym, np. „Poszukiwanie skarbu”, „Dzień Kropki”, oraz ze środowiskiem lokalnym, jak „Święto lasu”,
  • ekozabawy, np. związane z obchodami Wielkiego Sprzątania Świata, Święta Drzewa,
  • spacery Leśną Ścieżką Dydaktyczno-Turystyczną o każdej porze roku,
  • „wieczorne” spacery po lesie, np. „W poszukiwaniu mikołajkowych prezentów”,
  • ćwiczenia gimnastyczne i zabawy ruchowe z wykorzystaniem różnorodnych przyborów gimnastycznych,
  • mecze piłki nożnej,
  • jazdę rowerami na wytyczonej ścieżce rowerowej zgodnie z Regulaminem Małego Rowerzysty,
  • zabawy zręcznościowe na „Przedszkolnej ścieżce zdrowia”.

Poza korzystaniem z atrakcji przedszkolnego terenu dzieci często uczestniczą w wycieczkach krajoznawczych, m.in. do Chojnowskiego Parku Krajobrazowego, Ogrodu Botanicznego w Powsinie, Parku Zdrojowego w Konstancinie, na Górki Szymona. Wychowankowie poznają również największe atrakcje przyrodniczo-turystyczne okolicy podczas spacerów, marszów ekologicznych związanych z obchodami Dnia Ziemi, Dnia Wrażliwości, pierwszego dnia wiosny itd. Wycieczki są doskonałą okazją do wdrażania zasad bezpieczeństwa obowiązujących w ruchu drogowym oraz zasad kulturalnego zachowania w miejscach publicznych.
Tradycją naszej placówki jest realizowany w listopadzie projekt „Przedszkole bez zabawek”. W tym czasie proponujemy dzieciom dużo zabaw ruchowych, tańców integracyjnych (propozycje Klanzy, Batti Strauss, Ruch rozwijający Weroniki Sherborne, Edukacja przez ruch Doroty Dziamskiej, Opowieści ruchowe Thulina itp.). W trakcie projektu dzieci same zagospodarowują sobie czas wolny, konstruując z materiałów wtórnych, rozwijając zdolności motoryczne w zakresie sprawnego posługiwania się przyborami i przedmiotami.
W naszym przedszkolu odbywają...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy