Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

14 stycznia 2020

NR 53 (Styczeń 2020)

W poszukiwaniu informacji o pingwinach

82

Pingwiny to jedne z najbardziej sympatycznych zwierząt na świecie. Od wielu lat wzbudzają ogromne zainteresowanie naukowców, przyrodników, ekologów i polarników. I to nie ze względu na swoją pozorną nieporadność. Styl chodzenia podobny do poruszania się legendarnej gwiazdy kina niemego Charlie Chaplina, ale ze względu na stan posiadania wielu umiejętności, które stawiają je w zasłużonym szeregu stworzeń niezwykłych. Zwinność, szybkość, sprawność, wytrzymałość oraz wrodzona elegancja – to najlepsza wizytówka tych ptaków.

Od wielu lat wszystkie gatunki pingwina są zagrożone wyginięciem. Jak donoszą źródła naukowe, w ostatnich latach populacja pingwinów zmniejszyła się o kilkadziesiąt procent. Główne przyczyny tego stanu to ocieplenie klimatu, przełowienie oceanów, zanieczyszczenie wód oceanicznych (śmieci, wycieki olejów), wprowadzenie gatunków inwazyjnych oraz stosunkowo nowa – turystyka. W odpowiedzi na czyhające zagrożenia wszystkie gatunki pingwinów zostały objęte ścisłą ochroną i wpisane do Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych. Poświęcono im również osobne dni w ekokalendarzu. Daty należące do nielotów to 20 stycznia, w którym obchodzimy Dzień Wiedzy o Pingwinach, oraz 25 kwietnia, w którym świętujemy Światowy Dzień Pingwina. Ten ostatni został ustanowiony po tym, jak naukowcy zaobserwowali, że przez 7 lat z rzędu kolonia pingwinów Adeli po spędzeniu kilku miesięcy na morzu wracała na Antarktydę do swoich terenów lęgowych właśnie 25 kwietnia. 

Pingwiny to bardzo niezwykłe i interesujące ptaki. Może warto poświęcić tylko im uwagę i uczynić nielotnych bohaterów tematem przewodnim jednego z zimowych miesięcy? Wprowadzając je na teren przedszkola, możemy być pewni, że bez żadnego problemu podbiją serca dziecięcej widowni, zawładną ich wyobraźnią, staną się doskonałą inspiracją do prac plastycznych, zabaw dramowych, muzycznych, matematycznych, a także ćwiczeń zręcznościowych. 

Jak w atrakcyjny sposób przybliżyć najmłodszym najważniejsze ciekawostki z życia pingwinów? Ja rozpoczęłam swoją przygodę z tymi eleganckimi nielotami od stworzenia bazy najważniejszych informacji dotyczących warunków życia i zwyczajów pingwinów. Zgromadzony zbiór wiadomości był punktem wyjścia do organizacji zajęć z wychowankami. 

Wszystkie interesujące wiadomości związane z życiem i zwyczajami pingwinów znajdziemy w wielu fachowych źródłach: albumach przyrodniczych, atlasach zwierząt, encyklopediach dla dzieci. Sami wychowankowie na pewno chętnie włączą się we wzbogacenie kącika tematycznego o własne książki, w których odnajdą informacje o omawianych ptakach. Dużym ułatwieniem dla wszystkich, którzy chcą zgłębić z dziećmi tajniki wiedzy przyrodniczej, może okazać się pakiet edukacyjny oferowany przez ekokalendarz. Znajdziemy w nim wiele ciekawych propozycji na przeprowadzenie zajęć z wychowankami.

Kolejnym ważnym źródłem informacji są filmy przyrodnicze o życiu pingwinów. Jednym z nich jest nagrodzony Oscarem pełnometrażowy francuski dokument pt. Marsz pingwinów. To niezwykła wzruszająca opowieść o dwustukilometrowej wędrówce pingwinów królewskich w głąb antarktycznego lądu na tereny lęgowe. Wybrane fragmenty filmu warto zaprezentować dzieciom. Do dyspozycji mamy także kilka filmów animowanych, które w ostatnich latach należały do największych hitów kinowych: Pingwiny z Madagaskaru, Happy Feet. Tupot małych stóp, Zakochany Pingwin. Oprócz gwarantowanego śmiechu, wywołanego przez liczne zabawne sytuacje, w które uwikłani są ptasi bohaterowie, również pobudzą do refleksji. Temat przewodni jednego z filmów może zainspirować rozmowę z dziećmi o tolerancji, dążeniu do realizacji własnych pragnień i marzeń. 

Cennym źródłem wiedzy o pingwinach będą utwory literatury dziecięcej. Wdzięcznego bohatera odnajdziemy w książkach Ireny Tuwim O pingwinie Kleofasku, państwa Centkiewiczów Zaczarowana zagroda oraz Adama Bahdaja Mały pingwin Pik Pok. Za sprawą wydawnictwa Dwie Siostry ukazało się wznowienie Pingwinów Pana Poppera. Nie zawiodą nas również poeci. Wesoły wiersz Synek Pingwinek o wielkim marzeniu pingwinka, który chciał latać, napisała Wanda Chotomska, a zabawne przygody nielota, który nie miał zamiaru nauczyć się pływać, opisała w utworze Na Antarktydzie Agnieszka Frączek. 

W rozbudzaniu zainteresowań ksiązką oraz wyzwalaniu motywacji dziecka do samodzielnego czytania pomocne będą książeczki z serii „Słoneczna Biblioteka”, w której odnajdziemy krótkie opowiadania o morskich zwierzętach, m.in. Pingwiny, Pod wodą lub z serii „Czytam sobie” wybierzemy Wyprawę na biegun. O ekspedycji Amundsena.

Wzbogaceniem zajęć będą również piosenki, zabawy taneczne oraz zajęcia artystyczne. Popularny pląs O, jak przyjemnie i jak wesoło w pingwina bawić się… to nie tylko forma dobrej zabawy, lecz także skuteczny sposób na utrwalenie stronności ciała: „raz nóżka w lewo, raz nóżka w prawo, do przodu, do tyłu i raz, dwa, trzy”. Piosenka Pingwinek w wykonaniu „Śpiewających brzdąców” jest nośnikiem podstawowych informacji o tych ciekawych ptakach, na pewno umili czas dzieciom podczas wspólnego śpiewania, a także może być źródłem inspiracji dla dzieci do improwizacji ruchowej tekstu. Wychowankowie chętnie wymyślą nowy styl poruszania się tip-topami w rytm piosenki. Podczas zabaw z językiem angielskim możemy wykorzystać kilka propozycji piosenek oferowanych przez Super Simple Songs, np. Five Little Penguis lub The Penguis Dance.

Zainteresowania dzieci możemy oczywiście rozszerzyć, udając się na wycieczkę do ogrodu zoologicznego, najlepiej w godzinach karmienia tych zwierząt, i poprosić o krótką rozmowę z ich opiekunem. Jeżeli nie mamy zoo w naszej okolicy, spróbujmy nawiązać współpracę z ornitologiem. A przedszkolaki z łódzkich przedszkoli mogą odwiedzić pomnik pingwina Pik Poka. Warto bowiem dodać, że ta kultowa postać z bajek Se-ma-foru, zaraz po Misiu Uszatku, ma swoją rzeźbę. Miniaturowy pomnik pingwina w różowym szaliku stanął przed Aquaparkiem „Fala”.

Podczas zajęć plastycznych nie może zabraknąć prac przestrzennych, np. makiety z pingwinkami. Wykorzystując informacje o tym, że pingwiny to zwierzęta społeczne, możemy pokusić się o stworzenie makiety z kolonią pingwinów. Do formowania gór lodowych i śnieżnej pokrywy możemy wykorzystać watę, styropian lub w ciekawy sposób uformowaną i przyklejoną na tekturze bibułę. W śnieżnej krainie ustawiamy wykonane np. z materiałów wtórnych pingwiny. Pomocne będą rolki papieru toaletowego pomalowane na czarno z przyklejonymi elementami wyciętymi z papieru kolorowego lub filcu lub małe butelki po jogurcie, które starannie obkleimy czarnym papierem samoprzylepnym. Ciekawą propozycją na zajęcia plastyczne mogą być pingwinki wykonane techniką orgiami. Możemy je złożyć z siedmiu lub dwunastu kółek (wg zasady jednego zgięcia) lub jednego kwadratu. Pomysły znajdziemy w pozycjach Doroty Dziamskiej Magiczne kółeczka, czyli orgiami płaskie z koła oraz Nacinamy kółeczka, czyli kiri-origami płaskie z koła. Jedna z propozycji autorki przedstawia bawiących się pingwinów wodzie. 
 

To i owo o pingwinach

Matematycznie:

  1. Według różnych źródeł na Ziemi żyje od 17 do 20 gatunków pingwinów.
  2. Pingwin cesarski to największy przedstawiciel tego gatunku. Ma ok. 1 m i 20 cm wysokości, czyli jest niewiele niższy od przeciętnego starszaka w przedszkolu. Jego waga waha się od 22 do 45 kg.
  3. Najmniejszy przedstawiciel tego gatunku to pingwin mały – ma tylko 40 cm wzrostu i waży ok. 1,5 kg. 
  4. Podczas jednego nurkowania jeden pingwin może złowić nawet 30 ryb. 
  5. Pingwiny potrafią nurkować na głębokości ponad 250 m, a pod wodą mogą spędzić 15–20 minut. Pingwin cesarski jest rekordzistą – osiągnął głębokość 535 m.
  6. Największe kolonie pingwinów można spotkać na Wyspie Zawadowskiego, potrafią liczyć nawet do kilku milionów osobników. 
  7. Sus pingwina wyskakującego z wody na ląd może mierzyć nawet ponad 2 m.
  8. Średnia temperatura ciała pingwina wynosi 38–39ºC.
  9. Pingwiny 3/4 swojego życia spędzają w wodzie.

Kolorowo:

  1. Biało-czarne ubarwienie to doskonały kamuflaż w toni wodnej.
  2. Sporadycznie raz na 50 tys. osobników może urodzić się pingwin o ubarwieniu brązowym, a w gdańskim zoo przyszedł na świat w marcu tego roku pingwin albinos.

Mieszkaniowo:

  1. Wszystkie gatunki pingwinów żyją na półkuli południowej, z wyjątkiem pingwina równikowego, który występuje na półkuli północnej.
  2. Pingwiny można spotkać nie tylko w lodach Antarktydy – niektóre gatunki lubią sobie poleżeć na trawce, tak jak pingwiny Magellana (Patagonia), występują także na wybrzeżach Ameryki Południowej, w okolicach Nowej Zelandii i Australii, na wyspach Galapagos, a także w południowo-zachodniej Afryce. 
  3. Niektóre gatunki zakładają gniazda w szczelinie skalnej bądź norze, zbudowane z kamieni lub części zielonych roślin. 

Zwyczajowo:

  1. Choć pingwiny są ptakami, nie potrafią latać. Są za to doskonałymi pływakami i nurkami. Ich skrzydła pełnią funkcję płetw napędowych, a krótki sztywny ogon wraz z nogami wyposażonymi w błonę pławną odgrywa rolę steru. 
  2. Pożywienie głębinowych nielotów stanowią ryby, skorupiaki (kryl), stawonogi i głowonogi (kałamarnice), a często też kamienie, żeby lepiej zmielić dostarczony pokarm. 
  3. Pingwiny zazwyczaj nie mają naturalnych wrogów na lądzie. Zagrożenie czyha w wodzie, w której polują. Największym wrogiem pingwinów jest lampart morski.
  4. U większości gatunków to na samcach spoczywa obowiązek opieki nad potomstwem. Dobry tatuś umieszcza jajo na stopach, by tam schowane i ogrzewane przez specjalny fałd skórny, spokojnie dojrzewało. Ojciec nosi jajo przez 64 dni, cały czas nic nie je i cierpliwie znosi mrozy polarnej zimy. Samice natomiast po złożeniu jaja udają się na żer...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy