Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

3 czerwca 2019

NR 47 (Maj 2019)

Potrafię powiedzieć „NIE” obcemu. Jak zadbać o swoje bezpieczeństwo w kontakcie z nieznajomymi osobami?

0 60

Jednym z najważniejszych obowiązków pracy nauczyciela jest dbanie o zdrowie i bezpieczeństwo dzieci. Wypływa on nie tylko z zadań podstawy programowej wychowania przedszkolnego, lecz także z ogromnego poczucia odpowiedzialności za innych i wewnętrznego przekonania wszystkich, którym powierzono pieczę nad wychowaniem i edukacją dzieci. Bezpieczne dziecko to dziecko szczęśliwe, zaradne, silne emocjonalnie, spokojne, ufające sobie.

Różnorodność zagrożeń czyhających na najmłodszych, przy niskiej ich świadomości i małym doświadczeniu, mobilizuje nauczycieli do systematycznego prowadzenia zajęć z zakresu kształtowania nawyków i zachowań prowadzących do dbania o zdrowie i bezpieczeństwo. W wachlarzu popularnych tematów omawianych z wychowankami zazwyczaj znajdują się te związane z ruchem drogowym, wyborem bezpiecznych miejsc do zabaw, bezpieczeństwem w domu, nad wodą, przeciwdziałaniem agresji rówieśniczej, zachowaniem ostrożności wobec nieznanych roślin i zwierząt. Treści związane z bezpieczeństwem są naturalnym elementem wychowania i nie tylko realizowane są jako wyodrębniony temat zajęć, lecz także pojawiają się przy okazji omawiania innych zagadnień tematycznych, tj. np. zdrowie, emocje, moje ulubione zwierzę, jesienne dary lasu, wakacje itp., i nie sprawiają nauczycielom większych trudności. Inne kwestie związane z zagrożeniem dzieci są znacznie mniej popularne, wręcz pomijane w pracy z przedszkolakami. Problematyka rzadko podejmowana związana jest z zagadnieniami wykorzystywania dzieci przez osoby dorosłe, kontaktów z nieznajomymi. A tymczasem to właśnie te zagrożenia stają się coraz bardziej powszechne we współczesnym świecie. Jako osoby odpowiedzialne za wychowanie najmłodszych w poczuciu bezpieczeństwa musimy wziąć pod uwagę wszystkie realne zagrożenia, na które narażone jest dziecko, również i te będące efektem szybko rozwijającej się rzeczywistości (zmniejszająca się kontrola rodziny, łatwy dostęp do środków masowego przekazu, upowszechnianie wzorów agresywnych zachowań).

Zbliżający się okres wakacji to doskonały moment na wprowadzenie rozszerzonych treści związanych z edukacją dla bezpieczeństwa. Warto pochylić się nad zagadnieniami związanymi z zachowaniem ostrożności wobec nieznanych osób. Tematyka związana z „obcym” (z ograniczonym zaufaniem wobec dorosłych) nie należy do najłatwiejszych. Po pierwsze, nauczyciele mogą mieć trudność w dotarciu do atrakcyjnych materiałów, które mogłyby ułatwić realizację zagadnień prewencyjnych. Po drugie, mogą nie posiadać odpowiedniego warsztatu pracy ani przekonania co do własnych umiejętności niezbędnych do prowadzenia rozmów z dziećmi na trudne tematy. Nie chcą również wzbudzać w dziecku niepotrzebnych obaw. Po trzecie, często mylnie wychodzą z założenia, że ten aspekt bezpieczeństwa powinien znaleźć się w gestii rodziców. Czy słusznie? 

Rodzice nie zawsze chcą zmierzyć się z trudnymi tematami związanymi z bezpieczeństwem dzieci w kontekście wykorzystywania przez dorosłych, obawiają się takich tematów, nie chcą ani zdenerwować dzieci, ani ich przestraszyć. Często uważają, że to jeszcze za wcześnie. Przecież małe dziecko jest zawsze z nimi, jest blisko, co zatem może mu zagrozić? Nie dopuszczają nawet myśli, że może być ono narażone na spotkanie z nieznajomym, który będzie miał wobec niego nieuczciwe intencje.

Warto pamiętać, że jedną z nadrzędnych funkcji, jaką placówka przedszkolna pełni wobec rodziny, jest wspieranie rodziców w pełnieniu zadań wychowawczych. Przedszkole często jest pierwszą instytucją, z którą styka się dziecko. Być może też jedyną, która może dobrze przygotować najmłodszych na różne ewentualności, trudne sytuacje, z którymi będą spotykać się każdego dnia, często nieświadome zagrożeń swojego zdrowia czy też życia. Dlatego też w głównej mierze zadania związane z wyposażeniem dzieci w odpowiednie umiejętności i nawyki pozwalające mu na skuteczne unikanie, zapobieganie i szybkie pokonywanie wszelkich niebezpieczeństw, również i tych z wykorzystaniem najmłodszych przez osoby dorosłe, spoczywają na nauczycielach. 

Jak zatem skutecznie przygotować się do zajęć? W jaki sposób podjąć trudną problematykę z zakresu bezpieczeństwa, żeby nie była dla nauczyciela zbyt stresującym przeżyciem, a dla dzieci wprowadzana była w sposób przyjazny i ciekawy? 

Zacznijmy od przeglądu sprawdzonych materiałów do zajęć z dziećmi dostępnych na rynku edukacyjnym. 

Jedną z propozycji jest program profilaktyczny D. Klus-Stańskiej i M. Nowickiej Bezpieczeństwo dzieci. Autorki stworzyły przejrzysty i praktyczny przewodnik ułatwiający prowadzenie zajęć z dziećmi aktywnie wprowadzających je w zagadnienia bezpieczeństwa i ochrony swojego zdrowia i życia. Propozycje zajęć skierowane są do różnych grup wiekowych i pozostawiają duży margines działań dla nauczyciela, który – zdaniem autorek – ma być inspiratorem i organizatorem różnych sytuacji, a nie podstawowym źródłem wiedzy. Jednym z obszarów tematycznych jest blok poświęcony kontaktom dzieci z osobami nieznajomymi. Podczas jego realizacji dzieci będą miały możliwość poznania różnych typowych technik zachowania „obcego”, mającego na celu zachęcenie dziecka do oddalenia się od rówieśników, odejścia w bezludne miejsce. Zajęcia będą pomocne w ustaleniu kodeksu zasad dotyczącego postępowania wobec osób wzbudzających niepokój dziecka oraz pokażą kilka skutecznych sposobów, jak chronić informacje o sobie przed postronnymi ludźmi. Wśród metod i form pracy wykorzystano: dyskusję, rozmowy w kręgu, scenki dramowe, rozmowy wspierane zdjęciami i ilustracjami z prasy, opowiadania. Dodatkowym atutem pozycji jest załączenie gotowych kart pracy. Głównym celem zajęć jest wyposażenie dzieci w świadomość, że niektórzy ludzie nie zasługują na zaufanie i pewne, z pozoru niewinne, sytuacje wymagają od dziecka stanowczych zachowań. 

Kolejną ofertą jest zbiór gotowych scenariuszy zajęć dla dzieci w wieku przedszkolnym z zakresu profilaktyki przemocy i wykorzystania seksualnego Chronimy dzieci, opracowany przez trenerów Fundacji „Dajemy Dzieciom Siłę” J. Marszal-Kotasi K. Seidel. To bardzo ciekawa propozycja dydaktyczna promująca bezpieczeństwo dzieci w aspekcie zarówno fizycznym, jak i psychicznym. Jest doskonałym narzędziem pracy dla nauczycieli, którzy mają odwagę podejmować z dziećmi trudne tematy związane z unikaniem zagrożeń w kontaktach z dorosłymi i rówieśnikami. Podczas prowadzenia zajęć najmłodsi poznają zasady bezpiecznego zachowania w sytuacjach zagrażających i odpowiedniego reagowania na nie oraz dowiadują się, gdzie i jak szukać pomocy w trudnych sytuacjach życiowych. Zajęcia prowadzone są w formie zabawowej przy wykorzystaniu dyskusji, odgrywania ról, rysunku. Pomocne w modelowaniu zachowań pożądanych są fikcyjne postaci Humorka i Minki (w mojej grupie prowadzę zajęcia z wykorzystaniem uszytych przez jednego z rodziców pacynek). Realizacja proponowanych działań przyczyni się do podniesienia poziomu poczucia własnej wartości, wzmocni więzi grupowe, pomoże w przestrzeganiu ustalonych reguł funkcjonowania w środowisku rówieśniczym, w budowaniu wzajemnych relacji z innymi, otwartego sposobu mówienia o sobie, o tym, co czuje i czego oczekuje od innych, zachęci do podejmowania samodzielnych decyzji, do wyposażenia dziecka w konkretne wskazówki, jak radzić sobie w sytuacjach trudnych, których może dostarczyć mu życie. 

Propozycja skierowana jest do nauczycieli posiadających już doświadczenie zawodowe. Wymaga jednak od prowadzących uzupełnienia lub odświeżenia podstawowej wiedzy z zakresu przemocy wobec dzieci, ustalenia strategii działań w przypadku wystąpienia sytuacji nieprzewidzianych (np. ujawnienia trudnych doświadczeń przez dziecko). Dla osób, które posiadają mniejsze doświadczenie w prowadze...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy