Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

19 lutego 2021

NR 63 (Luty 2021)

Leśne laboratorium pod chmurką, czyli jak atrakcyjnie zagospodarować przestrzeń edukacyjną w ogrodzie przedszkolnym

4

Nauczyciele są często autorami wspaniałych inicjatyw organizowanych na rzecz społeczeństwa lokalnego, zwierząt lub środowiska. Istnieją konkursy grantowe i dofinansowania, które ułatwiają nauczycielom tworzenie innowacji i wprowadzanie ich do własnych przedszkoli. 

Od wielu lat nauczyciele naszej placówki wychodzą z inicjatywą organizacji różnych przedsięwzięć na rzecz środowiska naturalnego. Mają wiele ciekawych rozwiązań metodycznych i organizacyjnych, które pozwalają rozszerzyć ofertę edukacyjną przedszkola, jednak środki własne placówki nie zawsze pozwalają pokryć w pełni zaplanowane działania. Chcąc urzeczywistnić swoje pomysły, analizujemy rynek ofert dotacji skierowany do placówek edukacyjnych, angażujemy się w pisanie projektów na konkursy grantowe i przy okazji wygranej efektywnie korzystamy z przyznanego nam dofinansowania. Konkursy grantowe oferują szeroki wachlarz możliwości, przyczyniają się do rozwoju placówki, jej promocji w środowisku lokalnym i ogólnopolskim, dają nauczycielom sposobność udziału w ciekawych inicjatywach, ułatwiają realizację atrakcyjnych form pracy z wychowankami, pomagają doposażyć placówkę w niezbędny sprzęt, integrują środowisko przedszkolne poprzez wspólne działania. Biorąc pod uwagę walory krajoznawcze naszej miejscowości, usytuowanie przedszkola w leśnej otulinie, doświadczenia dzieci w zakresie edukacji przyrodniczej, potrzeby placówki związane z doposażeniem terenu, podjęłyśmy decyzję o napisaniu kolejnego projektu ekologicznego, i zgłoszeniu go do udziału w konkursie grantowym. Ku radości całego środowiska przedszkolnego i lokalnego, projekt „Leśne laboratorium pod chmurką” znalazł się w zaszczytnym gronie laureatów X edycji konkursu grantowego Fundusz Naturalnej Energii, ogłoszonego przez GAZ SYSTEM przy współpracy z Fundacją „Za górami, za lasami”.

POLECAMY

Ogród leśny

„Leśne laboratorium pod chmurką” to innowacja programowo-organizacyjna, która która rozszerza realizowany w przedszkolu program wychowania przedszkolnego  oraz oferuje atrakcyjne formy pracy w zakresie organizacji kształcenia. Głównym założeniem innowacji jest zmiana proporcji zajęć prowadzonych w salach na rzecz działań edukacyjnych podejmowanych w środowisku przyrodniczym. Cele projektu koncentrują się wokół atrakcyjnego zaaranżowania naturalnej przestrzeni edukacyjnej na terenie leśnego ogrodu przedszkolnego, inspirującej dzieci do podejmowania samodzielnego działania, odkrywania zjawisk, utrwalania zdobytej wiedzy i umiejętności, zachęcania do prowadzenia własnych eksperymentów, wyciągania wniosków, dzielenia się zdobytą wiedzą i doświadczeniem. Zaplanowane działania innowacyjne w pełni wykorzystują wszystkie atuty terenu, na którym umiejscowione jest przedszkole. W leśnej otulinie, za sprawą otrzymanego dofinansowania w kwocie 10 000 zł, rozmieszczono różnorodne punkty edukacyjne służące do rozbudzania ciekawości poznawczej, rozwijania zmysłów, doskonalenia sprawności motorycznych, kształtowania postaw proekologicznych. Podział terenu na odpowiednie strefy umożliwia podejmowanie zorganizowanych zajęć dydaktycznych przez wszystkie grupy jednocześnie w obrębie wybranego punktu, porządkuje zaplanowane działania, pomaga w unikaniu chaosu edukacyjnego. Motywem przewodnim podziału ogrodu leśnego na strefy tematyczne było rozwijanie inteligencji wielorakich poprzez wykorzystanie zasobów środowiska przyrodniczego w najbliższym otoczeniu dziecka. 

Rezultatem naszych wielomiesięcznych poczynań związanych z realizacją projektu jest nowa aranżacja ogrodu przedszkolnego, która w obecnej odsłonie prezentuje się następująco:

  • Ministacja meteo.
  • Kolonia szpaków.
  • Leśna ścieżka edukacyjna.
  • Laboratorium.
  • Krąg ciszy.
  • Poletko konwaliowe.
  • Kwadrat matematyczny.
  • Tor przeszkód.
  • Ścieżka sensoryczna.
  • Ścieżka dźwiękowa.
  • Miniszkółka leśna.
  • Ambona obserwacyjna.
  • Oczko wodne.
  • Plener malarski.

Każdy punkt przeznaczony do podejmowania aktywności w terenie wyposażono w odpowiednie elementy małej architektury, oznakowano tabliczkami informacyjnymi w postaci drewnianych strzałek; zadbano, aby całość wyposażenia ogrodu była spójna, estetyczna, idealnie komponująca się z charakterem leśnej scenerii. Tak przemyślana i zaprojektowania identyfikacja wizualna zachęca do zwiedzania leśnego laboratorium, odzwierciedla klimat i motyw przewodni projektu. 

  • Ministacja meteo – niewielką stację meteorologiczną wyposażono m.in. w duże termometry ogrodowe, deszczownice oraz rękaw wietrzny. Codziennie nauczyciele, wychodząc z wychowankami do ogrodu, rozpoczynają pobyt na terenie od sprawdzenia stanu pogody. Starszaki dokonują porównania pogody z dniem ubiegłym, obserwują zachowania rękawa powiewającego na wietrze, próbują określić siłę i kierunek wiatru, odczytują pomiar temperatury. 
  • Kolonia szpaków – miejsce przeznaczone do obserwacji zachowań lęgowych ptaków w okresie wiosennym. Kolonia szpaków od wielu lat była stałym punktem obserwacyjnym w ogrodzie przedszkolnym, usytuowana blisko budynku umożliwiała obserwację szpaków z okien przedszkola. Dzięki dofinansowaniu stare budki lęgowe zastąpiono nowymi, które powstały na domowych warsztatach majsterkowicza. Dzieci wspólnie z rodzicami z zakupionych przez przedszkole materiałów wykonały domki dla ptaków i ozdobiły je według własnych pomysłów. Efektem współpracy ze środowiskiem rodzinnym było wzbogacenie kolonii szpaków o 10 nowych budek oraz skonstruowanie budek dla sikorek, które rozmieszczono na terenie ogrodu leśnego, z dala od przedszkolnego gwaru. Wszyscy uczestnicy warsztatów w ramach podziękowań otrzymali pamiątkowe dyplomy.
  • Leśna ścieżka edukacyjna – w ramach projektu wytyczoną z pomocą leśnika na terenie ogrodu przedszkolnego ścieżkę dydaktyczno-przyrodniczą wyposażono w profesjonalnie wykonane tablice informacyjne, na których znalazły się najważniejsze obiekty przyrodnicze naszego lasu (gatunki drzew, krzewów, krzewinek, leśnych kwiatów). Czytelne, piękne, graficzne tablice informacyjne są nie tylko prawdziwą ozdobą terenu leśnego, ale przede wszystkim pomagają w poznawaniu różnorodności szaty roślinnej lasu, wzbogacaniu wiedzy na temat najbliższego środowiska przyrodniczego, kształtowaniu postaw kulturalnego uczestnika świata przyrody. Wszystkie tablice powstały przy współudziale środowiska rodzinnego (graficy) oraz zostały wykonane przez lokalne studio graficzne. Warto wspomnieć, że przy planowaniu projektu dobrze jest przeanalizować zasoby środowiska lokalnego i efektywnie je wykorzystać podczas jego realizacji.
  • Laboratorium – na terenie ogrodu powstało również atrakcyjne miejsce do podejmowania działalności badawczej przez dzieci, co znacznie ułatwia przeniesienie działań z sali przedszkolnej na leśną arenę badawczą. Szerokie ławy drewniane oraz stół pomocniczy przeznaczony do prezentacji wybranej aktywności badawczej zostały wykonane z bardzo dobrej jakości materiałów, które są gwarantem długiego użytkowania. Wykonawcę pozyskano drogą analizy ofert ze środowiska lokalnego. Do badań w terenie dzieci mają do dyspozycji dobrze doposażone kuferki badacza (lupy, pipety, pojemniki do pobierania próbek, szkła powiększające na trójnogu, pęsety itp.), natomiast nauczyciele – opracowany w ramach rady szkoleniowej przez zespół ds. edukacji przyrodniczej skrypt zawierający propozycje zabaw i eksperymentów z wykorzystaniem materiału przyrodniczego. 
Fot. 1. Czterolatki badają skarby przedszkolnego lasu
  • Krąg ciszy – podczas realizacji projektu zmodyfikowano powstały kilka lat temu punkt służący obserwacji i rozwijaniu wrażliwości akustycznej. Zamiast zwalonych pni drzew, które służyły jako naturalne siedziska dla dzieci, wyposażono krąg w drewniane pniaki w liczbie 26 sztuk. Opracowano także regulamin zachowania obowiązujący w tym miejscu. W kręgu ciszy wychowankowie uczestniczą w zabawach rozwijających spostrzeganie akustyczne, rejestrują odgłosy lasu na dyktafonach, działają twórczo oraz słuchają bajek opowiadanych lub czytanych przez nauczyciela w ramach relaksacji poobiedniej. 
Fot. 2. Tworzymy leśną mandalę w kręgu ciszy
  • Poletko konwaliowe – jeden z punktów obserwacyjnych bardzo popularnych w okresie kwitnienia konwalii majowej. Wychowankowie grup starszych prowadzą dzienniczki, w których rejestrują wyniki cotygodniowej obserwacji. Poletko konwaliowe przyciąga uwagę nie tylko swoim wyglądem, ale też przepięknym zapachem. To również miejsce, które służy za plener malarski.
  • Kwadrat matematyczny – w narożnej części ogrodu leśnego wytyczono miejsce umożliwiające dzieciom dokonywanie pomiarów matematycznych. Zgromadzone pomoce umożliwiają wychowankom poszukiwania odpowiedzi na takie pytania, jak: Ile drzew rośnie wokół nas? Które drzewo jest najwyższe? Jak zmierzyć wysokość drzewa, a jak jego grubość? Ile lat ma drzewo? Ile ważą kasztany i żołędzie? W kwadracie zaaranżowano grę, w której planszę stanowią drewniane plastry. Do pomiarów zakupiono specjalne miękkie taśmy miernicze. 
  • Tor przeszkód – na terenie lasu zaprojektowano naturalny tor przeszkód. Do jego budowy wykorzystano naturalne przeszkody w terenie umożliwiające prowadzenie zorganizowanych zajęć gimnastycznych w przedszkolnym lesie oraz zabaw tropiących i doskonalących orientację w terenie. Na torze przeszkód dzieci mają do pokonania takie przeszkody, jak: przeskok przez rów, podejście pod wzgórek, przeskok przez zwaloną kłodę, slalom pomiędzy palikami, przejście po palikach, przejście po kłodzie, rzuty do celu. Pokonywanie przeszkód terenowych wpływa pozytywnie na rozwijanie u dzieci sprawności motorycznych w zakresie szybkości, zwinności, skoczności i zręczności oraz wytrwałości, samodzielności, pozwala na dostrzeżenie uroków lasu jako atrakcyjnego miejsca do podejmowania aktywności ruchowej. 
  • Ścieżka sensoryczna – w ogrodzie zbudowano także ścieżkę sensoryczną wyposażoną w nagromadzony przez dzieci materiał przyrodniczy (szyszki, igliwie, mech, piasek, kamyki, kasztany). Ścieżka powstała przy współudziale rodziców. Nauczyciele wspomagający oraz terapeuta SI w okresie letnim często wykorzystywali ścieżkę sensoryczną, prowadząc zajęcia z wychowankami objętymi pomocą psychologiczno-pedagogiczną.
Fot. 3. Co waży więcej: żołędzie czy kasztany?
  • Ścieżka dźwiękowa – została wytyczona na skraju lasu i wyposażona w pomoce do zabaw akustycznych. Zabawy podejmowane w tym punkcie edukacyjnym pomagają w odreagowaniu dziecięcych emocji.
  • Miniszkółka leśna – jest efektem współpracy z nadleśnictwem Chojnów. Z okazji Święta Drzewa wychowankowie oraz zaproszeni goście zrobili nasadzenia młodych iglaków: jodeł, sosen i świerków. Miniszkółka nie tylko stanowi dobry punkt obserwacyjny, ale również jest miejscem do podejmowania prac pielęgnacyjnych i porządkowych na terenie ogrodu (grabienie liści, pielenie, podlewanie).
  • Ambona obserwacyjna – w głębi lasu ustawiono wieżyczkę obserwacyjną służącą do podpatrywania zachowań leśnych zwierząt, m.in. ptaków (sójki, sroki, dzięcioły, sikorki, puszczyki, rudziki, szpaki, kosy), wiewiórek. Zakupiono również lornetki do prowadzenia obserwacji w terenie. Przeprowadzono cykl zajęć, podczas których zwrócono uwagę na skuteczne sposoby korzystania z lornetki i prawidłowe prowadzenie obserwacji przyrodniczych.
  • Oczko wodne – powstało w ramach wygranego zeszłorocznego konkursu grantowego. Wzbogacono je o nowe nasadzenia i tabliczki informacyjne z gatunkami rodzimych gatunków roślin.
  • Plener malarski – idealne miejsce, w który...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy