Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

18 stycznia 2022

NR 72 (Styczeń 2022)

Czy wy wiecie, czy nie wiecie, krasnoludki są na świecie – ferie w świecie wyobraźni

0 545

Krasnoludki to bohaterowie wielu popularnych tematów bajek i baśni. Te małe ludki o charakterystycznym wyglądzie, kiedy o nich pomyślimy, zawsze wywołują uśmiech na naszych twarzach. Są bardzo sympatyczne, pracowite, pomocne i posiadają swoje małe wielkie moce, dzięki którym – choć są tak niewielkie – potrafią zrobić tak wiele. Odnajdziemy je w polskiej i światowej literaturze, spotkamy na ulicach miast, w nazwach miejscowości, w przydomowych ogrodach, a także na turystycznych trasach dla dzieci w miejscach atrakcji krajoznawczych niektórych regionów. Krasnoludki to również intrygujący temat do przeprowadzenia zajęć z dziećmi.

Nadchodzące ferie zimowe mogą być doskonałą okazją do zorganizowania cyklu zajęć, podczas których rozbudzimy dziecięcą wyobraźnię, kreatywność, zachęcimy do twórczego działania. Pomocna w wyznaczeniu kierunku planowanej pracy może być Wielka encyklopedia krasnoludków opracowana przez Marcina Przewoźniaka. Dowiemy się z niej wiele o pochodzeniu krasnali, ich obyczajach, imionach, kuzynach. Znajdziemy odpowiedzi na temat stosowanych przez nie czarów, wykonywanych zawodów, największych pasji, a także krasnalowej mody, muzyki, sportów i hobby. Nie zabraknie w niej informacji obalających mity o krasnalach, które rzekomo zaplatają koniom grzywy, zjadają resztki ze stołu, są spokrewnione ze smerfami oraz pomagają pakować prezenty do worka św. Mikołaja. 

W ferie może być inaczej niż zawsze. Odbiegając od standardowego rytmu dnia, możemy zaproponować dzieciom wiele aktywności pomocnych w rozwijaniu wyobraźni, kreatywności, podejmowaniu działań twórczych w różnych obszarach rozwoju. Za sprawą krasnoludków okres feryjny w przedszkolu będzie nie tylko pełen humoru i magii, ale przede wszystkim będzie niezapomnianą twórczą przygodą. 

Przedstawiam kilka sprawdzonych propozycji przeprowadzonych w ramach realizacji tematu: „Krasnale i skrzaty Europy”.

Dzień 1. Poznajemy krasnoludki

Spotkanie z krasnalami najlepiej rozpocząć od rundki po kole lub stworzenia mapy skojarzeń ze słowem krasnal. W ten sposób dowiemy się, jaką wiedzę na temat tych małych bajkowych postaci mają dzieci. 

Po ustaleniu wiedzy wyjściowej możemy zaprezentować sylwetkę krasnala wraz z opisem budowy jego ciała i stroju. Napisy mogą prezentować się następująco:

POLECAMY

głowa – duża, okrągła
nos – wypukły
broda – długa, gęsta, biała
brzuch – duży
nogi – krótkie
czapka – spiczasta, czerwona
kubraczek – ciepły, kolorowy
buty – miękkie

Przygotowana karta pracy, zawierająca sylwetkę krasnala i napisy do dopasowania według wzoru, będzie dobrym ćwiczeniem w czytaniu globalnym oraz rozwijaniu percepcji wzrokowej. 

Po zapoznaniu się z sylwetką skrzata możemy wzbogacić naszą wiedzę na temat krasnalowych imion. Imię krasnoludkom zawsze wybierają rodzice. Kiedy na świat przychodzi dziewczynka, imię zawsze nadaje mama, kiedy chłopiec – tata. Imiona krasnoludków są proste i przyjemne w brzmieniu. Zazwyczaj też zdradzają cechy ich właścicieli. Przedstawiając ilustracje krasnali z bajki o Królewnie Śnieżce i siedmiu krasnoludkach i prezentując imiona wymyślone przez wytwórnię Disneya, zaproponujmy zabawę w odgadywanie ich znaczenia. Może w Mędrku, Gburku, Wesołku, Apsiku, Śpioszku, Gapciu i Nieśmiałku dzieci odnajdą coś z siebie? Ciekawe, z którym krasnalem mogłyby się utożsamić. Warto porozmawiać z nimi na ten temat. 

Przy tej sposobności możemy zaproponować dzieciom opracowanie „Wielkiej księgi imion krasnali”. Pomysłowość dzieci i ich sposób kojarzenia mogą być zaskakujące. Karta z naszego katalogu prezentowała się następująco:

  • Latawiec – umie szybko biegać,
  • Picmarchewka – lubi objadać się marchewkami,
  • Śpioszek – lubi długo spać,
  • Grzybek – mieszka w lesie pod grzybkiem,
  • Czaruś – umie czarować,
  • Sprytek – jest szybki i sprytny,
  • Poważniak – jest zawsze poważny,
  • Domownik – lubi pomagać rodzicom,
  • Leśniczyk – lubi pomagać zwierzętom,
  • Krasnal domowy – umie bawić się z dziećmi i pomaga rozwiązywać kłótnie z bratem.

Zakończeniem pierwszego dnia zajęć może być rysowanie portretu krasnala ze szczególnym zwróceniem uwagi na charakterystyczne cechy jego wyglądu oraz wymyślenie dla niego imienia wraz z opisem cech wskazujących na jego osobowość. Gotowe prace wraz z wizytówkami rozmieszczamy w całej sali. Odtąd nasze krasnale będą nam towarzyszyć przez całe ferie zimowe. 

Tego dnia zachęcamy dzieci do przyniesienia akcesoriów do powstającego w sali kącika tematycznego „Krasnoludki – małe ludki”. Jako ciekawostkę możemy dodać, że krasnoludki w każdym regionie Polski były nazywane inaczej. Na Mazowszu na krasnoludka wołano latawiec, na Śląsku – skrzat albo karzełek, na Podlasiu zwano go kraśniakiem, a na Dolnym Śląsku – podziomkiem.

Dzień 2. Krasnale, skrzaty i krasnoludy

Krasnoludki, te dzielne małe ludziki, które potrafią dokonać dzieł niezwykłych, mają swoich kuzynów. Odnajdziemy wśród nich brzydkie, złośliwe i płochliwe trolle, delikatne, zjawiskowo piękne elfy, lubiące samotność i żyjące przeszłością skrzaty leśne, wielkie i waleczne krasnoludy oraz niewielkie, mniejsze o połowę od krasnoludków bożęta, żyjące dawniej w zakątkach ludzkich chat. W rodzinie krasnali spotkamy także zakochane w lotnictwie gremliny, mieszkające pod ziemią gnomy oraz samotnych skarbników, opiekuńcze duchy wszystkich kopalń. 

Po prezentacji krasnalowej rodziny możemy zaproponować dzieciom twórczą zabawę pomocną w rozwijaniu ruchu kreatywnego „Krasnoludy i krasnoludki”. Podczas niskich dźwięków dzieci naśladują sposób poruszania się krasnoludów, podczas wysokich – krasnoludków.  W tym dniu naszą salę zamieniamy w prawdziwe malarskie atelier, w którym dzieci na wielkich arkuszach papieru będą malować farbami wybrany przez siebie lub wylosowany rodzaj krasnala.

W drugim dniu rozpoczynamy także popołudniowe spotkania z książką pod hasłem „Odpoczywamy z krasnoludkiem”, podczas których będziemy czytać dzieciom opowiadania, bajki i baśnie z kanonu klasyki literatury dziecięcej oraz współczesnej. W kąciku tematycznym, który został wyposażony przez naszych wychowanków, znalazły się takie pozycje, jak: bracia Grimm – Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków, L. Krzemieniecka – Z przygód krasnala Hałabały, R. Klimczak – Przygody leśnych skrzatów, Leśne skrzaty pomagają zwierzętom, M. Szymanowicz – Krasnoludki. Fakty, mity i głupoty.

Dzień 3. Zwyczaje i obyczaje krasnali

Dzień rozpoczynamy od starego krasnalkowego sposobu przywitania, czyli kciuk do kciuka. Dzieci swobodnie spacerują po sali , na przerwę w muzyce dobierają się w pary i wykonują następujące polecenia: 

  • pomóż koledze, który się potknął i przewrócił wstać z podłogi,
  • pociesz kolegę, któremu jest smutno i płacze,
  • pomóż koledze zawiązać, rozsznurowane buty,
  • wykonaj masażyk relaksacyjny koledze na plecach,
  • powiedz koledze coś miłego o nim samym. 

Do ćwiczenia mowy dialogowej możemy wykorzystać miły krasnalkowy zwyczaj, a mianowicie pogaduchy. Krasnale zazwyczaj rozmawiają o pogodzie, połowach ryb, a także o problemach rodzinnych. W pierwszej części zabawy możemy podpowiedzieć dzieciom pytania do rozmówcy. Okazuje się, że formułowanie pytań dla niektórych może okazać się nie lada wyzwaniem. Chcąc sprawdzić, czy dzieci w parach potrafią ze sobą rozmawiać, a także uważnie słuchać swojego rozmówcy, możemy po skończonym zadaniu poprosić o informacje zwrotne: Czego dowiedziałeś się od swojego rozmówcy? Reakcje dzieci mogą nas zaskoczyć. Mówić bowiem potrafi większość, trudniej bywa ze słuchaniem i rozumieniem słów kolegi.

Zabawa w plećpiegi to nic innego jak podawanie złożonych informacji od ust do ucha, tak jak w zabawie w głuchy telefon. Tym razem nie szepczemy do ucha jednego słowa, ale przekazujemy dalej konkretną informację. np. Krasnal Sprytek zobaczył ślady wiosny. Krasnal Poziomka zaczyna budowę domu pod sosną. Możemy przeprowadzić tę zabawę w zespołach i dla każdego przygotować inne wyzwanie. 

Bieganie skosem i zygzakami bez potrącenia roślin to podobno typowy zwyczaj dla krasnali. Przygotowanie minitoru przeszkód pomoże w rozwijaniu zwinności u wychowanków i wprowadzi ich w dobry nastrój. 

Nudy na pudy to wyrzucanie tego, co nudzi i drażni. Podobno w świecie krasnoludków nudzenie jest zabronione. Możemy zebrać zatem od dzieci pomysły na nienudzenie się, każde z nich na pewno ma swoje sprawdzone sposoby opracowane we wspólnej strategii z rodzicami. Burza mózgów doskonale sprawdzi się w tej zabawie. Najważniejsze będzie również to, że dzieci będą wzajemnie czerpały ze skarbnicy własnych pomysłów. Może sposób na nudę najlepszego kolegi sprawdzi się również u innych dzieci? Czasem warto spróbować. 

Stara tradycja krasnali głosi, że nigdy żaden krasnal nie zostawi innego w potrzebie, w ramach życzliwości pomagają sobie wzajemnie. Ten zwyczaj posłuży jako inspiracja do zabawy dramowej w parach. 

Dzień 4. Domy krasnali

Domy krasnali możemy najczęściej spotkać na łonie przyrody: w lasach, zagajnikach, na skraju łąk, nad jeziorami lub w górach. Najlepszą ochronę przed wiatrem i dzikimi zwierzętami dają im drzewa, stąd też w ich pobliżu budują swoje domostwa. Jest kilka rodzajów domów krasnali. Niektóre są budowane pod ziemią, pomiędzy korzeniami drzew, inne w spróchniałych w środku pniach przewróconych przez wiatr. Możemy też spotkać drewniane budki zawieszane wysoko w konarach sosen lub wyplatane z wikliny i łyka zawieszone wśród trzcinowych łodyg. We wnętrzu domu zawsze jest wiele zakamarków, gdyż krasnale uwielbiają się krzątać. Podobno pokoje krasnali mają nie cztery, ale osiem kątów. W domu na samym dole znajduje się piwnica i spiżarnia oraz korytarz wiodący do kopalni, na parterze – salon rodzinny połączony z kuchnią, w której zawsze pali się ogień, oraz sypialnie z wygodnymi łóżkami. Na pięterku mieści się biblioteka i zielarnia, a na najwyższym poziomie odnajdziemy czapiarnię, czyli specjalny pokój do przechowywania czapek rodzinnych. 

Posiadając wiedzę o domostwach krasnali, czas zaprosić dzieci do zabawy konstrukcyjnej, podczas której indywidualnie, w parach lub w zespołach zbudują domki dla krasnali. Do budowy możemy wykorzystać rożnej wielkości pudełka przyniesione przez dzieci, materiał naturalny zgromadzony w kąciku przyrody podczas jesiennych spacerów, kolorowe włóczki oraz patyczki lub drobne gałązki.

Dzień 5. Moda krasnoludków

Krasnale są wielkimi tradycjonalistami, zatem nie zdziwi nikogo fakt, że zazwyczaj ubierają się po staremu. Spiczasta czapka, lniana koszula, kolorowa kurteczka, spodnie i miękkie buty to podstawowe elementy garderoby krasnali. Chcąc wprowadzić nowe trendy i przełamać nieco klasyczny styl, proponujemy dzieciom zabawę w projektantów mody. Możemy podzielić się na kilka pracowni krawieckich, w których osobno będą powstawać poszczególne elementy stroju, i wszystkie projekty zgromadzić w jednym „Katalogu mody krasnalowej”. Możemy też skupić się tylko na jednym elemencie ubrania. Moi wychowankowie projektowali buty dla krasnali na różne okazje. Każdy zespół dostał inny materiał plastyczny do ozdabiania bucików. Wśród akcesoriów znalazły się guziki, brokaty, wstążeczki, wycinanki z ozdobnych dziurkaczy. W powstałym „Katalogu krasnalowych butów” znalazły się m.in. brokatowe buty na przyjęcia, srebrne buty na Nowy Rok, traperki do chodzenia po górach, wygodne wysokie kozaki przeznaczone do dreptania po leśnych dróżkach, chroniące przed ukąszeniem żmii, a także sznurowane buty na lodowisko i kalosze na deszcz. 

Wstępem do zajęć plastycznych była zabawa fabularyzowana „W pracowni szewskiej”, inspirowana baśnią braci Grimm o krasnoludkach. Dzieci naśladowały krasnoludki, które płatały szewcowi różne figle. Przestawiały buciki w jego pracowni (np. wszystkie kapcie ustawiały jeden za drugim, ustawiały w koła lub chowały w zakamarkach sali) za każdym razem, kiedy gasło światło i zmęczony szewc opuszczał swój mały zakład. Zabawa ożywiła dziecięcą wyobraźnię, a także wprawiła dzieci w dobry humor.

Dzień 6. Spacer z krasnoludkiem

Tym razem w zimowym spacerze przedszkolakom będzie towarzyszył mały krasnalek. Możemy go wykonać z rolki po papierze toaletowym owiniętej kolorową włóczką, ozdobioną filcową czapeczką, noskiem z pomponika i brodą z wacika kosmetycznego. Małego skrzata zabieramy ze sobą na zwiedzanie terenu. Spacerując z nim, zaglądamy w różne zakamarki, szukamy mieszkania idealnego na zimową rezydencję lub śladów przyjaciół ze świata zwierząt, a jeżeli znajdziemy miejsce, które mu się szczególnie spodoba, rejestrujemy je poprzez zdjęcie. Wspólne oglądanie zdjęć w grupie będzie ciekawym wspomnieniem z odbytego spaceru.

Dzień 7. Przygody krasnala

Po zebraniu wiedzy na temat życia krasnali i wysłuchaniu wielu opowieści nadszedł czas, żeby dzieci same spróbowały przedstawić przygodę, układając opowiadanie o nim. Zadanie nie należy do najłatwiejszych, wymaga bowiem współpracy całej grupy i dużej czujności nauczyciela. 

Zaczynamy od stworzenia sylwetki naszego bohatera. Ważne jest jego imię oraz cecha, która będzie go wyróżniać z grona krasnali, a także miejsce zamieszkania i sposób komunikowania się z innymi. Ustalenie tych szczegółów już na początku pomoże uporządkować pomysły dzieci i nada kierunek dalszym poszukiwaniom twórczym. Możemy nagrywać wypowiedzi dzieci lub zapisywać je na kartce. Jeżeli proces tworzenia przebiega burzliwie, dobrze jest odczytywać ustalone już wcześniej fragmenty, co pomoże nie zgubić rozpoczętych przez dzieci wątków opowiadania. Nasza książeczka będzie gotowa, gdy dołączymy do niej ilustracje i nadamy jej tytuł. Od nas zależy forma jej wykonania. Możemy podzielić tekst na tyle osób, ile liczy grupa, wówczas wychowankowie wykonają rysunek do podanego tekstu, lub zaproponować chętnym dzieciom wykonanie ilustracji do tego fragmentu, który im się najbardziej...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy