start

Drodzy Czytelnicy!

Budzenie i rozwijanie u dzieci zainteresowań literaturą piękną jest jednym z podstawowych zadań nauczyciela przedszkola. Wpływu literatury na wszechstronny rozwój dziecka nie sposób jest przecenić. Wartościowa, mądrze dobrana literatura może być dla przedszkolaka źródłem wiedzy o świecie i ludziach, budzić w nim wrażliwość na sprawy innych, pobudzać wyobraźnię i kształcić uczucia, dostarczyć dziecku wielu głębokich przeżyć. Może mieć również znaczenie terapeutyczne – zmniejszyć strach, lęk, osamotnienie, a także dać uśmiech i radość.
Pisze na ten temat wielu autorów: dr Jadwiga Lubowiecka („Bajki pozwalają dzieciom oswoić lęk”), dr Jolanta Olkusz („Tekst literacki w kreatywnym odbiorze sześciolatków”), Joanna Kmieć („Z baśnią współczesną w przedszkolu”), Witold Szwajkowski („Rymowanki edukacyjne”) i Dorota Sakovska („Wczesna profilaktyka logopedyczna”).
 Wykształcone w dzieciństwie zainteresowania czytelnicze mogą znacząco wpłynąć na jeden z ważniejszych problemów współczesnego świata, jakim jest przemoc i agresja. Na niebezpieczeństwa wynikające z faktu niekontrolowanego kontaktu dzieci z przekazem medialnym, niosącym destrukcyjne wzorce zachowania, zwraca uwagę tekst Ewy Dunin-Wąsowicz.
 W numerze zamieszczamy też informację o beatyfikacji Jana Pawła II i Jego spotkaniach z dziećmi na całym świecie.
 Zbliża się Dzień Matki, święto szczególnie uroczyście obchodzone zarówno w domach, jak i przedszkolach. Przedstawiamy więc pewne działania z nim związane.

                                                                                                         Życzymy miłej lektury
                                                                                                                      Redakcja

W numerze:

• Jolant Olkusz - Tekst literacki w kreatywnym odbiorze sześciolatków

Dziecko w wieku przedszkolnym jest wrażliwe na wszystkie formy sztuki, a na jego psychikę szczególnie silnie oddziałuje literatura piękna. O jej roli tak wypowiada się Maria Tyszkowa: „Dzięki przeżyciom doznawanym w wyniku kontaktu z dziełem literackim czytelnik rozwija swoje możliwości poznawcze, inne niż te, które kształtują się w procesie przyswajania wiedzy. Chodzi bowiem o poznanie intuicyjne, o zdolność rozumienia ludzkich problemów, dobra, piękna, bez konieczności werbalizowania doznań i żmudnego ich analizowania.
Poznanie takie ma charakter „całościowy, symboliczny i jest niezmiernie ważne w warunkach współżycia z innymi ludźmi i w rozumieniu kultury”1. Ta opinia oraz nowe podejście metodologiczne łączące różnorodne środki ekspresji, zaproponowane przez Marię Kielar-Turską i Marię Przetacznik-Gierowską2, były inspiracją do zbadania zagadnienia odbioru przez dzieci sześcioletnie wierszy o nastroju lirycznym Heleny Bechlerowej; czy i w jaki sposób docierają one do sfery przeżyć, doznań i refleksji tak młodych odbiorców i czy wpływają na ich wrażliwość emocjonalno-estetyczną3.
W twórczości Bechlerowej ważne miejsce zajmują utwory o tematyce przyrodniczej, wśród których jest wiele tekstów zawierających elementy liryczne. Rozumiane są one jako swoisty klimat, wynikający z subiektywnego widzenia i odczuwania świata przyrody oraz jako umiejętność dostrzegania w zwyczajnych zjawiskach czegoś niezwykłego. Spośród wielu zatem wierszy Bechlerowej o tematyce przyrodniczej wybrano trzy, które – obok lirycznej atmosfery – zawierają elementy „dziania się”, dynamiki czy quasi-akcyjności. Obecność tych komponentów może jednocześnie ułatwić dziecku przeżycie zarówno rzeczywistości pozaliterackiej, jak i poezji, uruchomić wyobraźnię i skojarzenia (...)

• Jadwiga Lubowiecka - Bajki pomagają dzieciom oswoić lęk

U dzieci w wieku przedszkolnym obserwuje się wiele symptomów lęków. Jest to związane z intensywnym rozwojem centralnego układu nerwowego i ogromną wrażliwością na bodźce wynikającą z dominacji procesów pobudzania.

Przyczyną powstawania reakcji lękowych może być niezrozumienie pewnych zwrotów mowy dorosłych, niezrozumienie pojęć, nierozumienie niektórych relacji istniejących w świecie, ponieważ dziecko ich nie zna. Najbardziej jednak dokuczliwym i najwcześniej pojawiającym się lękiem jest ten przed utratą matki, dlatego nawet jej chwilowa nieobecność wywołuje u dziecka panikę, płacz i poszukiwanie. Lęk przed opuszczeniem przez matkę często nasila się u dzieci w drugim roku życia, dlatego rozłąka z matką nie powinna trwać zbyt długo. Dzieci w tym wieku powinny przebywać w domu z bliskimi, ponieważ ich potrzeby emocjonalne nie predestynują ich jeszcze do przebywania w placówkach wychowania zbiorowego. U około półtorarocznych dzieci pojawiają się też lęki przed zjawiskami atmosferycznymi: burzą, wiatrem, ciemnością, morzem. Dzieci przejawiają także lęk przed bólem, wobec obcych osób, zwierząt, nieznanych dużych przedmiotów o ostrych konturach, ciemnych barwach, przed hałasem, przed nieznanym otoczeniem, np. przedszkolem itp.

W wieku 2-5 lat często mają też zaburzenia snu w postaci lęków nocnych, budzą się w nocy z krzykiem, widzą coś strasznego, śniło im się coś przerażającego, boją się obecności jakiś stworów itp. Towarzyszą im często objawy wegetatywne, bladość twarzy, pocenie się, drżenie ciała, chodzenie po pokoju, a także emocjonalne – dziecko nie chce samo spać, czy zostać w pokoju. Przyczyną mogą być oglądane przed snem zbyt drastyczne bajki telewizyjne, bądź jakieś inne silne przeżycia emocjonalne. Rano dzieci często nie pamiętają tych wydarzeń (...)

• Dorota Skakovska -  Wczesna profilaktyka logopedyczna

Prawidłowe kształtowanie się mowy ma ogromne znaczenie dla ogólnego rozwoju. Dzięki temu, że dziecko rozumie mowę, poznaje otaczający świat, a poprzez umiejętność
mówienia może wyrazić swoje spostrzeżenia oraz uczucia.

Jednym z zasadniczych zadań logopedii jest profilaktyka logopedyczna, szczególnie ważna i pożądana w początkowym okresie rozwoju mowy dziecka. Polega ona na kształtowaniu prawidłowej mowy przez stwarzanie optymalnych warunków do jej rozwoju oraz na zapobieganiu potencjalnym zaburzeniom. Stanowi systemowe ujęcie różnych interdyscyplinarnych zjawisk leżących u podstaw poprawnego, sprawnego i estetycznego użycia języka (Błachnio 2003, s. 185). Na konieczność podejmowania działań profilaktycznych zwraca uwagę wielu badaczy, logopedów, językoznawców i pedagogów (…) Wczesna profilaktyka logopedyczna obejmuje okres życia płodowego i ten etap rozwoju osobniczego, w którym kształtuje się mowa, a więc okresy: melodii, wyrazu, zdania, swoistej mowy dziecięcej (Kaczmarek 1953).

Główny akcent w pracy profilaktycznej należy położyć na uświadamianie rodziców, pierwszych opiekunów i pracę służb instytucjonalnych zajmujących się wychowaniem małych dzieci, bądź czuwających nad ich zdrowiem (żłobki, przedszkola, poradnie zdrowia).
Prawidłowe kształtowanie się mowy ma ogromne znaczenie dla ogólnego rozwoju. Dzięki temu, że dziecko rozumie mowę, poznaje otaczający świat, a poprzez umiejętność mówienia może wyrazić swoje spostrzeżenia oraz uczucia. Częste kontakty werbalne przyspieszają rozwój społeczny (Kłapczuk 2005, s. 160).

W okresie prenatalnym kształtują się i zaczynają funkcjonować organy nadawcze i odbiorcze mowy, czyli mózg, drogi nerwowe, aparat artykulacyjny oraz słuch. Płód odbiera zjawiska rytmiczne, reaguje na bodźce akustyczne, rejestruje w pamięci głos matki (Kaczmarek 1988, s. 65-66). Zaleca się matce zdrowe odżywianie, wykluczenie używek, regularny sen, ruch na świeżym powietrzu, dbałość o dobre samopoczucie, eliminujące napięcie psychiczne, słuchanie muzyki klasycznej i relaksacyjnej, specjalistyczne leczenie schorzeń mogących ujemnie wpłynąć na rozwój płodu (…)

Wiecej można przeczytać w "Wychowanie w Przedszkolu" nr 5/2011