start

• Magdalena Zielińska Na dobry początek
  

W moim przedszkolu proces adaptacyjny dzieci jest jednym z priorytetów pracy. By mógł on przebiegać właściwie, niezbędna jest współpraca nauczycieli z rodzicami. Z tego też powodu pierwsze wzmianki o konieczności właściwego podejścia do problemu adaptacji dziecka pojawiają się już w maju, na spotkaniu z rodzicami. Rodzice otrzymują od nauczycielki ulotkę z informacjami i radami, jak najlepiej przygotować dziecko do roli przedszkolaka.

Aby dziecko mogło poczuć się bezpiecznie w nowym otoczeniu, organizujemy w naszym przedszkolu 10 spotkań adaptacyjnych. Zachęcamy rodziców, by każde dziecko w nich uczestniczyło. Dodatkowo, po godzinie 15.00 przez cały czerwiec można przyjść z dzieckiem na przedszkolny plac zabaw.
W czerwcu i w sierpniu organizujemy po 5 spotkań w budynku przedszkola. We wrześniu rodzice mogą towarzyszyć dziecku w sali, po uprzednim porozumieniu się z nauczycielką. Staramy się, aby przestrzegali uzgodnionych wcześniej zasad:

• opiekun bierze aktywny udział w życiu grupy,
• w razie potrzeby pomaga wszystkim dzieciom w codziennych czynnościach,
• nie rozstrzyga konfliktów między dziećmi,
• stosuje się do zasad i norm, jakie panują w grupie, w razie jakichkolwiek wątpliwości zwraca się z pytaniami do nauczyciela.

Spotkania adaptacyjne w budynku przedszkola organizujemy według ogólnego schematu:

1. Powitanie w kręgu.
2. Zabawa integracyjna.
3. Zabawy swobodne dzieci w sali.
4. Porządkowanie zabawek.
5. Pożegnanie w kręgu.

Dzień pierwszy. Poznajmy się

W szatni, przed wejściem do sali rodzice robią dla siebie i dla dzieci identyfikatory z imionami, przyczepiają je do bluzek. Wszyscy wchodzą do sali zabaw i ustawiają się w kręgu.

• Powitanie. Piosenka Wszyscy są (wg KLANZY).

            Wszyscy są, witam was
            Zaczynamy już czas.
            Jestem ja, jesteś ty,
            Raz, dwa trzy.
Nauczycielka śpiewa piosenkę, zaprasza by ją wspólnie powtórzyć jeszcze 2 razy.

• Zabawa integracyjna - Kolorową piłkę mam.

Dzieci razem z rodzicami siadają na dywanie. Nauczycielka trzyma w dłoniach piłkę i mówiąc wiersz podaje ją wybranemu dziecku:

     Kolorową piłkę mam, teraz piłkę Ani dam

Ania łapie piłkę i razem z mamą/tatą mówi wierszyk, następnie podaje piłkę wybranemu dziecku
Zwracamy uwagę, by podawać piłkę za każdym razem innemu dziecku. Zabawę kończymy, gdy wszystkie dzieci już się podadzą komuś piłkę ...

Zabawa jest dla dziecka drogą do poznawania świata i nabywania doświadczeń społecznych. Znaczącą rolę w takim spojrzeniu na postęp w rozwoju dziecka zajmują zabawy dydaktyczne.  

• Wojciech Pijanowski W krainie gier

Czym jest zabawa dydaktyczna?

Zabawy dydaktyczne są szczególnym rodzajem dziecięcych zabaw. Niezwykle rzadko podejmowane są z inicjatywy dzieci. Jest to zabawa według wzoru opracowanego przez dorosłych, prowadząca z reguły do rozwiązania założonego w niej zadania; najczęściej gra umysłowa, której celem jest rozwijanie zdolności poznawczych.
Zabawy (i gry) dydaktyczne mają określony przez nauczyciela walor kształcący, który zależy od tego, jakim celom kształcącym służy,  jak te cele i określone na ich podstawie zadania realizowane są  w działaniu oraz jakie prawidła regulują to działanie...

W krainie gier

Mały świat gier na planszy jest od wieków odbiciem świata rzeczywistego. Dawno temu, gdy społeczeństwa żyły prymitywnie, w ciemnocie i bezradności wobec świata, niemal cała aktywność umysłowa człowieka odbywała się pod przemożnym wpływem strachu: przed ciemnością, piorunem, wodą, ogniem, złymi mocami i duchami. To, co na ówczesne czasy było intelektualne i abstrakcyjne, było jednocześnie tajemnicze i magiczne.

  Można przypuszczać, że najstarsze gry ze znanych obecnie gier, a także te wszystkie, o których już zapomniano, powstały jako czynności obrzędowe  magiczne, mistyczne... Geometrycznymi kształtami plansz do gry straszono złe duchy. Najstarsza gra tego typu, w której chodzi o ustawienie na planszy pionów w określonej pozycji, to pradawny „młynek”. Jego plansza i pionki spełniały funkcje obrzędowe.  

  Świat się rozwijał i porządkował. Nastąpiły czasy niewolnictwa i ekspansji, odbywały się wyprawy wojenne i bezlitosne rzezie jeńców i niewolników. Narodziły się wtedy dwie gry, których najogólniejsze zasady trwają do dzisiaj w setkach wariantów i pod setkami nazw: „warcaby” i „go”...

• Małgorzata Narożnik Medycyna ratunkowa dla rodziców i nauczycieli

Janko van Ribbeck, Natychmiastowa pomoc w nagłych wypadkach dzieci. Medycyna ratunkowa dla rodziców i opiekunów. Tłum. J. Kurkowska-Laskowska, MEDIA RODZINA, Poznań 2010 r.

Corocznie w Polsce odnotowuje się dużą liczbę wypadków, urazów i zatruć dzieci wymagających udzielenia natychmiastowej pomocy i leczenia szpitalnego. Okresem szczególnie niebezpiecznym dla przedszkolaków i młodszych dzieci szkolnych są wakacje. Maluchy często pozostają wtedy bez należnej opieki dorosłych, mają też więcej szans na niespodziewany kontakt z różnymi roślinami, czy owadami. Wakacje to również czas wzmożonej aktywności ruchowej i poznawczej. Mali sportowcy i badacze - realizując plany poznawania świata – częściej ulegają nieszczęśliwym wypadkom. W tym roku dodatkowo pojawiły się różne niebezpieczeństwa wynikające ze skutków wiosennej powodzi. Czasem nawet najbardziej troskliwi rodzice, opiekunowie czy nauczyciele, nie są w stanie zapobiec zdarzeniu zagrażającemu zdrowiu lub życiu najmłodszych. Od dorosłych zależy ich bezpieczeństwo - zróbmy więc wszystko, aby im to bezpieczeństwo zapewnić. Jeśli jednak zdarzy się nieszczęśliwy wypadek – powinniśmy wiedzieć, jak się zachować w takiej sytuacji, skutecznie wykorzystać każdą sekundę do przyjazdu pogotowia i pomóc przerażonemu, cierpiącemu dziecku.
  Co robić, kiedy przedszkolak utraci przytomność? Jak mu pomóc w przypadku ukąszenia przez owady? Jak zatamować krwawienie, łagodzić oparzenie i rozpoznać zagrażające życiu zatrucie? Poradnik, Janko von Ribbecka Natychmiastowa pomoc w nagłych wypadkach dzieci1, w przystępny sposób pokazuje czytelnikowi, co robić w takich sytuacjach. Autor jest pediatrą, który przez osiem lat pracował w zespołach ratownictwa medycznego i uczestniczył w codziennych akcjach ratowniczych. Książka, choć jest przedrukiem niemieckiego wydania, została zaktualizowana i dostosowana do zasad polskiego państwowego systemu ratownictwa medycznego przez konsultanta merytorycznego, dr. n. med. Macieja Naskręta z Zakładu Medycyny Ratunkowej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Jest to niewątpliwie szczególna wartość pozycji i gwarancja, że proponowane działania nie powinny zaszkodzić dziecku.
  Podręcznik wskazuje, jaką podstawową wiedzę i umiejętności powinni opanować dorośli, by prawidłowo udzielić dziecku pierwszej pomocy i pomóc mu poradzić sobie ze strachem i bólem. Ważne też są przykłady objawów, które powinny w nas wzbudzić niepokój i skłonić do natychmiastowego kontaktu z lekarzem. ...

• Marta Litkowicz Adaptacja do przedszkola

Rozpoczęcie edukacji przedszkolnej jest ważnym momentem i wielkim przeżyciem zarówno dla dziecka, jak i dla jego rodziców. Wiele dzieci po raz pierwszy na dłuższy czas rozstaje się ze swoimi rodzicami i po raz pierwszy spotyka się z większą grupą rówieśników.

Pójście do przedszkola wiąże się również ze zmianą dotychczasowego trybu życia, zwłaszcza gdy wcześniej dziecko nie chodziło do żłobka, czy też nie miało możliwości kontaktu z większą grupą dzieci. Rozpoczynając edukację przedszkolną dziecko uczy się nowej dla siebie roli -  roli przedszkolaka. Nowe okoliczności, nowe otoczenie, rozłąka z mamą i tatą, budzą u maluchów duży niepokój i niepewność. Dziecko w tym czasie potrzebuje wielu pozytywnych doświadczeń i dużo czasu, by zaakceptować nową rzeczywistość i zaadaptować się do niej.

Rodziców wiąże z dziećmi silna więź emocjonalna, zawsze są gotowi zaspokajać jego potrzeby, a nierzadko w pierwszych latach życia dziecka są wyłącznie do jego dyspozycji. Zaufanie innej osobie, która będzie sprawowała opiekę nad dzieckiem, jest dla rodziców trudna.

Pierwsze dni w przedszkolu są bardzo emocjonującym przeżyciem zarówno dla dziecka, jak i jego rodziców. Pomimo, że osoby które pracują w przedszkolu są wykwalifikowanymi nauczycielami i często posiadają wieloletnie doświadczenie w pracy, rodzice są przepełnieni lękiem i obawą o swoje dziecko. Rodzi się wiele pytań, na które nie są w stanie sobie odpowiedzieć. Zastanawiają się, jak dziecko poradzi sobie z adaptacją, czy odnajdzie się w grupie rówieśniczej; czy nawiąże dobre relacje z kolegami i koleżankami; czy jest wystarczająco samodzielne, by poradzić sobie ze wszystkimi zadaniami, jakie będą przed nim stawiane; czy będzie wystarczająco asertywne? Są to obawy w pełni uzasadnione i zupełnie oczywiste.
Odpowiedzi na te pytania szuka wielu rodziców, których dziecko w najbliższym czasie przekroczy próg przedszkola. Zarówno dzieci, jak i rodzice potrzebują rozmów i wsparcia ze strony personelu przedszkola. Rodzice powinni być przekonani o tym, że oddają dzieci w dobre, profesjonalne ręce, że przedszkole będzie służyło dziecku i pozytywnie wpływało na jego wszechstronny rozwój.
Trudności związane z adaptacją dzieci nie należą do rzadkich i zdarzają się w każdym przedszkolu. Zazwyczaj mają one miejsce na samym początku pobytu dziecka w przedszkolu, czasami powracają po kilku tygodniach, mogą również nasilać się po dłuższej nieobecności, spowodowanej na przykład chorobą lub wyjazdem.
Adaptację może utrudniać wiele czynników. Niewątpliwie należy do nich zdenerwowanie rodziców wynikające z obaw i samego faktu oddania dziecka do przedszkola. Dużym problemem może być brak zaufania do kadry pedagogicznej pracującej w przedszkolu, brak kontaktu z nauczycielkami lub trudności w jego nawiązaniu. Niepewność może rodzić poznanie przedszkola, zasad w nim panujących, organizacji dnia, rozkładu pomieszczeń.
Rozwiązaniem i dobrym pomysłem na zmniejszenie niepokojów rodziców, co ściśle łączy się z ułatwieniem adaptacji dzieci, jest niewątpliwie wcześniejsze zaproszenie ich do placówki -  pokazanie im całego przedszkola, placu zabaw, szatni, zapoznanie z organizacją pracy, przedstawienie harmonogramu dnia, a przede wszystkim ukazanie przedszkola, jako placówkibezpiecznej, atrakcyjnej i pozytywnie wpływającej na rozwój dzieci.

Bardzo ważne jest przedstawienie nauczycieli, którzy będą pracowali z ich dziećmi, stworzenie okazji do spokojnej rozmowy, jeszcze przed rozpoczęciem roku. Podczas takiego spotkania rodzice powinni poznać  program przedszkola, metody i formy pracy z dziećmi, powinni dowiedzieć, w jaki sposób mogą wcześniej przygotować dzieci a tym samym pomóc im w adaptacji. Jeżeli rodzice w pełni zaakceptują wybrane przez siebie przedszkole, wychowawców pracujących w grupie, ich metody pracy, z pewnością zwiększą szansę swojemu dziecku na szybkie zaadaptowanie się do nowej sytuacji i zmniejszą jego stres.
W wielu placówkach przed rozpoczęciem roku organizowane są zajęcia adaptacyjne dla nowych przedszkolaków. Warto zachęcić rodziców, by uczestniczyli w nich razem z dziećmi...

• Beata Musielak Ulubione gry i zabawy
  

Filip bardzo chętnie chodzi do przedszkola, Natalii podobają się szczególnie zabawy muzyczno-ruchowe, Kubie sprawia przyjemność układanie puzzli i zajęcia muzyczne z wykorzystaniem instrumentów perkusyjnych. Mateusz nie może się doczekać, by znów pobawić się samochodami i klockami. Ania nie chce po południu iść do domu, bo nie skończyła wycinać obrazka, który narysowała.

Czas w przedszkolu szybko płynie, gdy jest aktywnie spędzony zarówno przez dzieci, jak i przez nauczycieli. Dzieci są aktywniejsze, gdy każdy dzień w przedszkolu jest dla nich niespodzianką i daje radość.

Codziennie wprowadzam zabawy dydaktyczne i gry. Jest ich tak wiele, że nie sposób wszystkie wymienić, a co dopiero opisać szczegółowo. Dzieci lubią właściwie wszystkie, ale o niektóre często się dopominają. Dzięki nim rozwijają swoją orientację przestrzenną, szybkość spostrzegania, pomysłowość, pamięć, mowę. Dzięki grom i zabawom dydaktycznym moi przedszkolacy nauczyli się również dyscypliny i samodzielności myślenia, posiadają coraz większą wiedzę z wielu dziedzin, mają poczucie rytmu, pięknie śpiewają, są bardziej śmiałe.

Spośród wielu zabaw, w które się bawimy wybrałam kilkanaście najbardziej przez dzieci lubianych.

Dobierz liście

Podczas spacerów i wycieczek jesiennych dzieci chętnie zbierają dary jesienne, które potem wykorzystujemy do różnych działań plastycznych i zabaw dydaktycznych. Owoce drzew przechowujemy w koszyczkach, umieszczonych w kąciku przyrody i wykorzystujemy do robienia ludzików i zwierzątek. Liście suszymy między gazetami, układamy pod dywan, a potem oglądamy, wklejamy do albumu przyrodniczego. Opisujemy, dopasowujemy do odpowiednich drzew, z których pochodzą, nazywamy, porównujemy itp.

Zabawy te utrwalają wiadomości przyrodnicze, wzbogacają wiedzę i słownictwo dzieci, uczą szacunku do przyrody. Zabawę można zmodyfikować przyporządkowując np. zwierzę do jego „domu” czy środowiska.

Spacer z figurami

Rozdajemy dzieciom figury, różnej wielkości i koloru. Początkowo spacerują wszystkie dzieci, następnie wszystkie siadają, a do marszu szykują się tylko te dzieci, które mają figurę pokazywaną przez nauczycielkę. Celem zabaw z figurami geometrycznymi jest utrwalanie ich kształtów, rozróżnianie, klasyfikowanie (według wielkości, wyglądu, koloru), układanie rytmu złożonego z figur, odwzorowywanie kształtów, przeliczanie itd. Z figur dzieci mogą robić prawdziwe cuda: słoneczka, buźki, pociągi, samochody, koty, pajacyki. Zabawy plastyczne z figurami rozwijają kreatywność dzieci ich zdolności matematyczne i logiczne myślenie.

Dzień dobry

Dzieci stoją w kręgu. Jednemu dziecku zawiązujemy oczy, tak aby nic nie widziało. Wskazujemy przedszkolaka, który wypowiada słowa powitania: „Dzień dobry” i wymienia imię dziecka z zawiązanymi oczami. Pozdrawiane dziecko musi po głosie rozpoznać, kto je wita.

Zabawa rozwija wrażliwość słuchową oraz orientację w przestrzeni. Dziecko nie tylko musi odgadnąć kto je woła, ale również rozpoznać, skąd dochodzi głos.

W co uderzamy?

Wybieramy kilka przedmiotów, z których można wydobyć dźwięk, np. kubeczek, dwie łyżeczki, dwa klocki, talerzyk,  instrumenty perkusyjne itd. Dzieci nazywają je, słuchają dźwięków, które można z nich wydobyć. Następnie chętnemu przedszkolakowi zawiązujemy oczy. Inne dziecko wybiera przedmioty i uderza w nie. Dziecko z zawiązanymi oczami ma rozpoznać i nazwać przedmiot.
Zabawa rozwija spostrzegawczość słuchową, uwrażliwia na dźwięki z otoczenia. Dzieci bardzo lubią te zabawy.

Ile zapamiętałeś?

Na stół wykładamy kilka różniących się od siebie przedmiotów. Dzieci uważnie je oglądają, nazywają, opisują. Następnie zakrywamy wszystko obrusem. Wybieramy chętne dziecko, które próbuje wyliczyć, wymienić przedmioty, które zapamiętało. Kto wymieni więcej - wygrywa.

Zabawa rozwija pamięć wzrokową, spostrzegawczość, umiejętność liczenia. Najlepiej bawić się w nią z małą grupką dzieci.

Przed czym teraz stoisz?

Dwoje dzieci prowadzi kolegę z zasłoniętymi oczami wokół  sali. Zatrzymują się przy różnych sprzętach lub zabawkach. Zadaniem dziecka z zasłoniętymi oczami jest rozpoznanie dotykiem tych przedmiotów ...