start

dr Krystyna Kamińska

Awans edukacyjny dzieci 5-letnich wraz z uwypukleniem ich odrębności w ramach wychowania przedszkolnego, zapoczątkowany został reformą systemu oświaty obniżającą dolną granicę obowiązku szkolnego, inicjując tym samym powszechność nauki szkolnej dzieci 6-letnich1. Regulacje prawne dotyczące ich wcześniejszych uprawnień w ramach edukacji przedszkolnej przeniesione zostały na dzieci 5-letnie. Poniższy tekst to próba odpowiedzi na pytanie, które z uprawnień przysługujących obecnie dzieciom 5-letnim, stanowią kontynuację owych „przywilejów” edukacyjnych dzieci o rok starszych.

Nowe uprawnienia
Zgodnie z zapisami nowelizacji z 2009 roku ustawy o systemie szkolnym dzieci 5-letnie nabyły prawo do nauki. Z jednej strony wprowadzono zapis o rocznym obowiązkowym przygotowaniu przedszkolnym dla dzieci 5-letnich, z drugiej dano im także prawo do wcześniejszego spełniania obowiązku szkolnego. Jednak obowiązkowym rocznym przygotowaniem przedszkolnym objęte zostaną wszystkie dzieci 5-letnie dopiero począwszy od roku szkolnego 2011/2012 (art. 26 nowelizacji), natomiast w latach 2009–2011 pięciolatki posiadać będą jedynie prawo do odbycia rocznego przygotowania przedszkolnego (art. 9, tamże) . Z kolei wcześniejszą naukę szkolną będą one mogły podejmować nie wcześniej niż w roku szkolnym 2012/2013 (art. 26, tamże).
Dzieci 5-letnie nigdy przedtem nie były przedmiotem szczególnego zainteresowania władz oświatowych. Aż do 2009 roku nie istniały w ustawodawstwie oświatowym jakiekolwiek zapisy dające tym dzieciom prawo do nauki. Próżno więc szukać regulacji prawnych w odniesieniu do tych dzieci poza dookreśleniem przedziału tzw. wieku przedszkolnego (od 3 do 6 lat). Również dane statystyczne przez lata nie wyróżniały w wychowaniu przedszkolnym tej grupy wiekowej. Wskaźnik upowszechnienia wychowania przedszkolnego przedstawiano zazwyczaj w zestawieniach zbiorczych ujmujących łącznie dzieci 3-, 4- i 5-letnie. Taka prezentacja danych (wskaźniki cząstkowe) nie tyle zniekształcała rzeczywisty obraz wychowania przedszkolnego, ile niejako ukrywała tak liczbę dzieci 5-letnich objętych jego oddziaływaniem, jak i kwestię dostępności placówek przedszkolnych dla dzieci poniżej szóstego roku życia.
W przeciwieństwie do danych statystycznych, w kolejnych edycjach obowiązującego po II wojnie światowej Programu wychowania w przedszkolu wyróżniano zawsze grupę wiekową dzieci 5-letnich ze względu na przyjęty układ treści . Konkretne hasła programowe zostały przyporządkowane poszczególnym grupom wiekowym, w tym także i pięciolatkom. Jednak wraz z wprowadzeniem minimum programowego wychowania przedszkolnego w 1991 roku zrezygnowano z podziału treści według kryterium wieku. Podobnie treść podstawy programowej wychowania przedszkolnego przyjętej w 1999 roku (w odróżnieniu do dawniej obowiązujących programów wychowania przedszkolnego) nie zawierała takiego podziału. Od tego czasu w nowo powstałych programach wychowania przedszkolnego nie stosuje się podziału treści ze względu na wiek dzieci.

Prawo do rocznego przygotowania przedszkolnego  – jeden z przejawów konstytucyjnego prawa do nauki
Zanim zaczną obowiązywać regulacje prawne dotyczące dzieci 5-letnich (w postaci obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i prawa do wcześniejszej obowiązkowej nauki szkolnej), już w roku szkolnym 2009/2010 dano tej grupie wiekowej prawo do rocznego przygotowania przedszkolnego (...)